تیروئید، غدهای شبیه به پروانه است که در قسمت عرضی حنجره و در جلوی گلو قرار دارد. هورمونهایی که این غده ترشح میکند، نقش زیادی در رشد و متابولیسم بدن دارند همچنین تنظیم بسیاری از فعالیتهای بدن به عهده هورمونهای تولیدی از غده تیروئید میباشد. کم کاری تیروئید و تولید نشدن هورمونهای ضروری برای بدن، باعث اختلالاتی خواهد شد و عملکردهای مختلف بدن از جمله متابولیسم، رشد و نمو، تحت تاثیر قرار میگیرند. کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدی، وضعیتی است که در آن، هورمون به اندازه کافی توسط غده تیروئید تولید نمیشود و این هورمونها نیز شامل تیروکسین (T4) و ترییدوتیرونین (T3) هستند که نقش مهمی در تنظیم عملکردهای بدن دارند. اگر شما هم میخواهید درباره کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدی اطلاعات بیشتری کسب کنید، با ما همراه باشید تا راهنماییهای لازم را ارائه کنیم.
کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدی چیست؟
کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدی، یکی از بیماریهای مربوط به غده تیروئید است و وضعیتی است که در آن، ترشح هورمونها کم شده است. این هورمونها شامل تیروکسین (T4) و ترییدوتیرونین (T3)، وظایف زیادی را در بدن به عهده دارد و کم شدن تولید آنها میتواند باعث مشکلاتی برای قلب، دستگاه گوارش و دیگر اندامهای حیاتی بدن شود.
افراد در هر سنی ممکن است به دلایل مختلفی درگیر بیماری کم کاری تیروئید شوند اما این بیماری در خانمها و افراد با سن بالای 60 سال شایعتر است. همچنین کودکان و نوجوانان نیز ممکن است به هیپوتیروئیدی مبتلا شوند و ضروری است با تشخیص سریع بیماری و درمان آن، از رشد بیماری جلوگیری کرد.
تفاوت کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدی یا پرکاری تیروئید
دو بیماری کم کاری تیروئید و پر کاری تیروئید از نظر میزان تولید هورمونهای تیروئید متفاوت هستند. در بیماری کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدی، هورمونها به میزان بسیار کمی تولید میشوند اما در بیماری پرکاری تیروئید، تولید هورمون به اندازه بیشتر از نیاز بدن است. این تفاوت در تولید هورمون باعث علائم متفاوت هم میشود به طور مثال افراد دارای اختلال کم کاری تیروئید، دچار افزایش وزن میشوند اما کسانی که مبتلا به پرکاری تیروئید هستند، معمولاً کاهش وزن ناگهانی دارند همچنین تیروئید پرکار باعث تپش قلب، اسهال، اختلال در قاعدگی، اختلال در خواب، تغییرات بینایی و… میشود.
اینجا بخوانید: تفسیر آزمایش تیروئید
علائم کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدی
اگر علائم مشکوک کم کاری تیروئید را دارید، حتماً نزد یک دکتر متخصص مراجعه کنید تا آزمایشات تشخیصی لازم را برای شما تجویز کند. از علائم کم کاری تیروئید، عبارتند از:
- احساس خستگی
- درد مفاصل و عضلات
- افزایش وزن
- یبوست
- از دست دادن میل جنسی
- ریزش مو
- شکننده شدن موها
- شکنندگی ناخنها
- خارش و خشکی پوست
- کاهش ضربان قلب
- مشکلات یادگیری و حافظه
- افسردگی
- سرگیجه
- مشکلات تنفسی
- گرفتگی صدا
- سرفه
- بی نظم شدن سیکل ماهانه در خانمها
- کیفیت ضعیف تخمکها در خانمها
- پایین آمدن سطح تستوسترون
- ضعیف شدن و گرفتگی عضلات در آقایان
- افزایش چربی خون
- دورگه شدن صدای آقایان
- و…
عوارض کم کاری تیروئید
بیماری کم کاری تیروئید باعث عوارض مختلفی میشود از مهمترین این عوارض، عبارتند از:
- مشکلات مربوط به حفظ تعادل
کم کاری تیروئید مخصوصاً در خانمها و آقایان سالمند باعث ایجاد مشکلات تعادلی میشود و در حفظ تعادل با مشکل مواجه خواهند شد.
- مشکلات قلبی
بیماری کم کاری تیروئید میتواند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش دهد و سطح کلسترول بد را زیاد میکند.
- ناباروری
بیماری کم کاری تیروئید با تاثیری که بر روند تخمک گذاری در خانمها دارد، ممکن است باعث اختلالاتی مثل ناباروری شود.
اینجا بخوانید: تشخیص آزمایشگاهی ناباروری
- درد مفاصل
یکی از عوارض کم کاری تیروئید، بروز درد مخصوصاً در مفاصل و عضلات است
- افزایش وزن و چاقی
بیماری کم کاری تیروئید با تاثیری که بر کاهش متابولیسم دارد، اجازه نمیدهد که بدن کالریهای ورودی اضافی را بسوزاند و باعث افزایش وزن میشود.
- نوروپاتی محیطی
یکی دیگر از عوارض کم کاری تیروئید، نوروپاتی محیطی است و باعث آسیب رسانی به اعصاب محیطی میشود.
علت ابتلاء به بیماری کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدی
افراد ممکن است به دلایل مختلفی درگیر بیماری هیپوتیروئیدی شوند، از جمله آنکه:
پاسخ افراطی به درمان پرکاری تیروئید
برای کسانی که درگیر بیماری پرکاری تیروئید هستند، معمولاً راهکار درمانی با ید رادیواکتیو یا داروهای ضد تیروئید انتخاب میشود و هدف از این روش درمانی، احیای عملکرد عادی تیروئید است اما ممکن است کاهش بیش از حد هورمونهای تیروئید باعث کم کاری این غده شود.
حذف بخشی از غده تیروئید
از دلایل ابتلا به بیماری پرکاری تیروئید، حذف بخشی از غده میباشد. برداشتن کل یا قسمتی از غده تیروئید میتواند باعث کاهش تولید هورمون شود و حتی تولید هورمونها را متوقف کند. در این وضعیت نیاز است برای تامین هورمونهای بدن، دارو مصرف شود.
پرتودرمانی و ابتلا به کم کاری تیروئید
برخی از پرتوهایی که کاربرد درمانی برای سرطانهای سر و گردن دارند، ممکن است بر روی عملکرد غده تیروئید تاثیر بگذارند و باعث اختلالاتی مثل کم کاری تیروئید شوند.
مصرف بعضی از داروها
بعضی از داروها نیز میتوانند باعث هیپوتیروئیدی شوند از جمله داروی لیتیوم که برای بیماران دارای اختلالات روانپزشکی تجویز میشود. توصیه میشود در صورت مصرف داروهای خاص، حتماً از پزشک درباره عوارض آن بپرسید و بدون مشورت پزشک، هیچ نوع دارویی را مصرف نکنید.
کدام افراد در معرض کم کاری تیروئید هستند؟
بعضی از افراد بیشتر از سایرین در معرض کم کاری تیروئید هستند از جمله آنکه:
- خانمهای مسن
- کسانی که یکی از اعضای خانواده آنها مبتلا به بیماریهای خود ایمنی است.
- افرادی که موهای آنها زودتر سفید شده است.
- افراد دارای اختلال دو قطبی
- افراد مبتلا به سندروم داون
روشهای تشخیص بیماری هیپوتیروئیدی
برای تشخیص بیماری هیپوتیروئیدی، ابتدا نیاز به ارزیابی کامل پزشکی است. پزشک با ارزیابی کامل، شرایط فیزیکی، علائم و سابقه پزشکی شما را بررسی میکند و هر نوع مشکلات جسمی که در ایجاد اختلال کم کاری تیروئید دخیل هستند را نیز بررسی خواهد کرد مانند خشکی پوست، تورم غده تیروئید و ضربان قلب آهسته.
همچنین برای تشخیص بیماری کم کاری تیروئید، آزمایش خون هم تجویز میشود. با انجام آزمایش تیروئید کم کار، میتوان سطح هورمونهای تیروئید را بررسی کرد و اگر مقدار هورمونها در خون کافی نباشد، احتمالاً فرد به کم کاری تیروئید مبتلاست. اگر غده تیروئید در بدن، به اندازه کافی هورمون تولید نکند، غده هیپوفیز تولید هورمون TSH را افزایش خواهد داد تا بدن را برای تولید هورمون تیروئید بیشتر تحریک کند در این وضعیت، سطح TSH در بدن افزایش مییابد و از طریق آزمایش خون نیز قابل تشخیص است.
درمان کم کاری تیروئید
برای درمان کم کاری تیروئید، راهکار قطعی وجود ندارد اما میتوان با برخی از راهکارها، علائم این بیماری را کنترل کرد. از جمله راهکارهای کنترل کننده بیماری هیپوتیروئیدی، عبارتند از:
- مصرف داروی تیروکسین سنتتیک
- درمان هیپوتیروئیدیسم با ید
- پیروی از رژیم غذایی سالم
انجام آزمایش خون در آزمایشگاه نارون
برای انجام آزمایشهای تشخیصی بیماری هیپوتیروئیدی، میتوانید به آزمایشگاه نارون مراجعه کنید و یا اینکه از خدمات آزمایش در منزل این آزمایشگاه بهره مند شوید. آزمایشگاه نارون با تیمی از متخصصین و با مجهز بودن به جدیدترین دستگاهها، در خدمت شما مراجعه کنندگان محترم است و جواب آزمایشات را نیز سریع آماده کرده و تحویل میدهد.
