هورمون تستوسترون به عنوان یکی از مهمترین هورمون های جنسی مردانه، نقش اساسی در سلامت عمومی و کیفیت زندگی آقایان دارد. تغییرات سطح این هورمون در بدن میتواند تاثیرات منفی بر وضعیت جسمی، روانی و جنسی فرد داشته باشد و بعضی از آقایان، علائم کمبود تستوسترون را با خستگی روزمره یا فشار کاری اشتباه میگیرند. نشانههایی مانند کاهش انرژی، کم شدن میل جنسی، کاهش توده عضلانی و نوسانات خلقی، از علائم کمبود تستوسترون هستند که مخصوصاً با افزایش سن، این علائم خود را بیشتر نشان میدهند. در این شرایط انجام آزمایشهای تشخیصی، ضرورت پیدا میکند چراکه عدم درمان کمبود تستوسترون شمارا در وضعیت نا خوشایندی قرار می دهد. اما بیایید بررسی کنیم تستوسترون چیست و چرا باید میزان آن در بدن آقایان کنترل شده، علائم و عوارض کمبود آن و در آخر و روش های تشخیص میزان آن در بدن به چه صورت است.
وظیفه تستوسترون در بدن چیست؟
تستوسترون، هورمون جنسی مردانه است که بیضهها آن را تولید می کنند و عملکرد جنسی و همچنین تعادل هورمونی بدن مردان را تنظیم میکند. اصلیترین وظایف این هورمون عبارتند از:
- کنترل میل جنسی
- فراهم کردن قدرت باروری در مردان با تولید اسپرم
- کمک به ساخت عضلات و افزایش توده بدنی
- کنترل وزن و توزیع چربیهای نواحی مختلف
- نقش کلیدی در تمرکز ذهنی و تعیین خلق و خوی آقایان
- کمک به استحکام سیستم اسکلتی
کاهش تستوسترون بیشتر در چه افرادی شایع است؟
هر کسی ممکن است بنا به دلایل مختلف با کمبود تستوسترون مواجه شود اما معمولاً این مشکل را در کیسهای زیر مشاهده میکنیم:
- تولید تستوسترون به طور طبیعی از 30 سالگی به بعد مقداری کاهش می یابد، بنابراین ممکن است در این افراد علائم کمبود تستوسترون را شاهد باشیم.
- بالا رفتن وزن و افزایش چربیهای شکمی، سطح تستوسترون را پایین میآورد. پس افرادی که اضافه وزن دارند یا در طول روز به اندازه کافی تحرک نمیکنند، از کیسهای شایع کاهش تستوسترون به حساب میآیند.
- افراد مبتلا به سندروم متابولیک یا دیابت نوع 2 نیز ممکن است این اختلاف هورمونی را داشته باشند.
- هورمون تستوسترون بیشتر در زمان خواب ترشح میشود پس کسانی که اختلالات خواب دارند، احتمالاً با مشکل کاهش تستوسترون روبرو خواهند بود.
- افرادی که مواد مخدر مصرف میکنند و یا به مصرف نوشیدنیهای الکلی عادت دارند، تولید تستوسترون را در بدن خود سرکوب میکنند.
- ابتلا به مشکلات هورمونی مربوط به تستوسترون در بیماران نارسایی کلیه و کبد نیز گزارش شده است.
علائم کاهش تستوسترون
کمبود تستوسترون در بدن مردان ممکن است خود را به شکلهای مختلفی نشان دهد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
کاهش میل جنسی
شاید مهمترین علامتی که به صورت مستقیم با کمبود تستوسترون ارتباط دارد، کاهش میل جنسی باشد. در اغلب موارد این مورد با کاهش رضایت جنسی نیز همراه است. عوارض ثانویه در این بخش، مواردی مثل احساس کم ارزشی، افسردگی، کم شدن صمیمیت رابطه و… را شامل میشوند.
اختلالات نعوظ
مدیریت عملکرد طبیعی نعوظ با کمک تستوسترون صورت میگیرد و اگر کمبود تستوسترون اتفاق بیافتد، کیفیت نعوظ کاهش پیدا خواهد کرد. علائمی مثل نعوظ کوتاه مدت یا ناقص، نیازمندی بیشتر به تحریک پذیری برای وقوع نعوظ و همچنین کم شدن سفتی نعوظ صبحگاهی همه از علائم کمبود تستوسترون در مردان هستند.
کاهش انرژی و احساس خستگی مزمن
این تستوسترون است که نقش کلیدی در انگیزه بخشی برای فعالیتهای روزانه را دارد و کاهش آن به احساس خستگی و بی انگیزگی منجر میشود. پس اگر حتی بعد از بیدار شدن از خواب طولانی هم هنوز احساس خستگی میکنید، احتمالاً با مشکل کمبود تستوسترون روبرو هستید.
از دست رفتن توده عضلانی و افزایش چربی
تستوسترون هم روی عضله سازی و هم در چربی سوزی نقش مهمی دارد. وقتی سطح این هورمون کم میشود، بدن به مسیر ذخیره سازی چربی در نواحی مثل شکم و همچنین تجزیه عضلهها کشیده میشود. همچنین وقتی بدن شما به تمرینات ورزشی پاسخ مثبت نمیدهد و یا ضعف عضلانی شما زیاد است، احتمالاً کمبود تستوسترون سراغ شما آمده است.
پوکی استخوان
یکی دیگر از علائم کمبود تستوسترون در مردان کاهش تراکم استخوانی است. با کاهش تستوسترون، استخوانها به مرور ضعیف و شکننده میشوند و با کمترین فشار ممکن است شکستگی برای آنها اتفاق بیافتد. دردهای مزمن و بیدلیل استخوانی، کاهش قد در سنین میانسالی و شکستگیهای متعدد بدون دلیل، از نشانههای پوکی استخوان در مردان هستند که به دنبال کمبود تستوسترون اتفاق میافتند.
آزمایشات مورد نیاز برای تشخیص کمبود تستوسترون
برای تشخیص دقیق کاهش تستوسترون، باید آزمایش هورمون تستوسترون را انجام دهید که پزشک شما بتواند با اطمینان کامل سراغ برنامههای درمانی برود. در این زمینه، آزمایشهای زیر توسط پزشکان تجویز میشوند:
آزمایش تستوسترون توتال
- سطح کلی این هورمون را در خون میسنجد. تمامی تستوسترونها از جمله هورمونهای متصل به گلوبولین، آلبومین و همچنین تستوسترونهای آزاد در این آزمایش بررسی میشوند.
- سطح استاندارد تستوسترون در آزمایش توتال برای مردان 18 تا 39 سال برابر با 260 تا 900 نانوگرم در هر دسی لیتر خون است و برای افراد بالای 40 سال، رنج 240 تا 800 نرمال محسوب میشود.
- معمولاً پزشکان سطح کمتر از 300 نانوگرم در هر دسی لیتر خون را به عنوان کمبود هورمون در نظر میگیرند.
آزمایش تستوسترون آزاد
- فقط تستوسترونهای آزاد هستند که اهمیت دارند و مابقی آنها به خاطر اتصال به آلبومین یا SHBG ، از اهمیت کمتری برخوردار هستند.
- معمولاً وقتی یک فرد علائم کمبود تستوسترون را دارد اما آزمایش تستوسترون توتال آن نرمال است، پزشک برای او درخواست آزمایش تستوسترون آزاد میدهد.
- سطح نرمال تستوسترون آزاد در مردان 18 تا 40 سال باید بین 9 تا 30 پیکوگرم در هر میلی لیتر خون باشد و در افراد بالای 40 سال، این عدد برابر با 6 تا 25 واحد در نظر گرفته میشود.
آزمایش هورمونهای FSH و LH
- هورمونهای FSH و LH توسط هیپوفیز تولید میشوند.
- هورمون FSH برای کنترل تولید اسپرم ترشح میشود و هورمون LH سطح تستوسترون را مشخص میکند.
- سطح نرمال هورمون LH در مردان بالغ برابر با 1.8 تا 8.6 واحد است.
- هورمون FSH نیز در مردان بالغ باید بین 1 تا 12 واحد باشد تا روی باروری تاثیر منفی نگذارد.
- نتایج آزمایش هورمونهای هیپوفیزی باید در کنار دو آزمایش تستوسترون توتال و آزاد بررسی شوند.
انجام آزمایشات تشخیص کمبود تستوسترون در آزمایشگاه نارون
پزشک بعد از مشاهده علائم کمبود تستوسترون در مردان، درخواست آزمایش هورمون تستوسترون را می دهد که بدون آنها امکان تشخیص دقیق وجود نخواهد داشت. در چنین شرایطی پیشنهاد میکنیم آزمایشهای خود را در آزمایشگاه تخصصی نارون انجام دهید تا با استفاده از بهترین تجهیزات و تکنولوژیهای روز دنیا، نتایج دقیقی در اختیار شما قرار بگیرد. همین امروز میتوانید جهت دریافت خدمات مورد نیاز برای تشخیص کمبود تستوسترون، به آزمایشگاه نارون مراجعه نمایید.