انسولین یکی از هورمونهای مهم در بدن است که توسط لوزالمعده تولید میشود و نقش اصلی را در تنظیم میزان مواد مغذی خون دارد. این هورمون، وظیفه دارد که سطح قند خون را کنترل کند ولی بر متابولیسم چربی و پروتئین نیز موثر است. زمانی که سطح قند خون در اثر مصرف بعضی مواد غذایی افزایش پیدا میکند، لوزالمعده شروع به تولید انسولین در خون میکند این هورمون با دستور دادن به سلولها، قند خون را جذب کند و مانع از افزایش سطح قند خون شود. اما گاهی اوقات، سلولها از انسولین دستور نمیگیرند و در این وضعیت است که گفته میشود، مقاومت به انسولین رخ میدهد و لوزالمعده تلاش میکند برای کاهش سطح قند خون، انسولین بیشتری هم تولید کند. اگر میخواهید درباره وضعیت مقاومت به انسولین، علائم و عوارض آن بیشتر بدانید، با ما در ادامه مطلب همراه باشید تا راهنماییتان کنیم.
مقاومت به انسولین چیست؟
انسولین از هورمونهای تولیدی توسط لوزالمعده است که بسیاری از فرایندهای بدن از جمله کنترل قند خون را بر عهده دارد. این هورمون در وضعیتی تولید میشود که سطح قند خون بالا رفته است و با دستور دادن به سلولها، قند اضافی خون را جذب میکند تا مانع از افزایش سطح آن شود. اما در وضعیتی که بدن دچار مقاومت به انسولین شده است، گلوکز در خون جمع میشود و سطح قند خون بالا میرود. مقاومت به انسولین معمولاً روند پیشرفت کندی دارد و در مراحل اولیه، علائم شدید ندارد اما اگر دیر تشخیص داده شود و برای درمان هم اقدام نشود، باعث عوارض طولانی مدتی خواهد شد و ممکن است فرد به دیابت نوع 2، بیماریهای قلبی و مشکلات عروقی مبتلا شود.
در تعریفی خلاصه، اینطور میتوان گفت که مقاومت به انسولین در وضعیتی ایجاد می شود که سلولهای بدن به هورمون انسولین پاسخ نمیدهند و با افزایش مقدار انسولین و قند خون، فرد درگیری بیماریهای مختلفی خواهد شد.
بیشتر بخوانید: علائم قند خون بالا
مقاومت به انسولین در برابر حساسیت به انسولین
مقاومت به انسولین و حساسیت به انسولین، در ارتباط معکوس با یکدیگر هستند یعنی اگر بدن فرد نسبت به انسولین مقاومت نشان دهد، حساسیت کمتری به این هورمون خواهد داشت و در حالت برعکس نیز اگر بدن فرد نسبت به انسولین حساس باشد، مقاومت کمتری به انسولین خواهد داشت. در این حالتها، مقاومت به انسولین برای بدن مضر است اما حساسیت نسبت به انسولین، فوایدی هم برای بدن دارد.
عوامل موثر در ابتلا به عارضه مقاومت به انسولین
احتمالاً برای شما هم سوال است که چه عواملی باعث مقاومت به انسولین میشوند؟ این موارد، به شرح زیر هستند:
- افزایش مقدار چربی خون باعث میشود که مقدار زیادی از اسیدهای چرب در خون آزاد شوند و وضعیت مقاومت به انسولین رخ میدهد. دلیل زیاد شدن اسیدهای چرب آزاد در خون، مصرف مواد غذایی بیش از نیاز بدن و وارد کردن مقادیر بسیار بالای کالری به بدن است.
- داشتن چربی احشایی که نوعی چربی کمر است نیز باعث مقاومت بدن به انسولین می شود.
- مصرف مقادیر زیادی از فروکتوز، باعث مقاومت بدن به هورمون انسولین میشود.
- التهابات و استرس نیز موثر است.
- میکروبیوتای روده یا همان گسستگی در محیط باکتریایی در روده نیز باعث مشکلات متابولیک و مقاومت به انسولین میشود.
- عوامل ژنتیکی نیز در این موضوع دخیل هستند
راهکارهای کاهش مقاومت به انسولین
مقاومت به انسولین قابل کنترل است و میتوان با ایجاد تغییرات مثبت در سبک زندگی و رژیم غذایی، مقاومت بدن به انسولین را کاهش داد. بعضی از راهکارهای موثر، عبارتند از:
- فعالیتهای فیزیکی و ورزشی میتوانند تاثیر بسیار مثبتی داشته باشند مخصوصاً اگر چربی دور شکم دارید، ورزش را جدی بگیرید.
- اگر سیگار مصرف میکنید، بهتر است ترک کنید زیرا سیگار کشیدن باعث افزایش مقاومت بدن به انسولین می شود.
- مصرف قند، شکر و انواع غذاها یا نوشیدنیهای قندی را باید به طور کامل متوقف کنید مثل آبمیوهها، کیک، بیسکوییت، ویفر و…
- هیچ کدام از وعدههای غذایی خود را در طول روز حذف نکنید و غذاهای سالم را میل کنید مثل ماهی، سبزیجات، حبوبات و…
- از مصرف غذاهای حاوی اسیدهای چرب امگا 3 غافل نشوید زیرا این غذاها باعث کاهش سطحیتری گلیسیرید خون میشوند.
- خواب کافی داشته باشید زیرا بهبود کیفیت خون در کاهش مقاومت به انسولین بسیار موثر است.
- اگر در شرایط تنشزا و استرسی هستید، باید استرس خود را مدیریت کنید.
درمان مقاومت به انسولین در طب سنتی
در طب سنتی، مصرف مواد غذایی و دمنوش های زیرا برای کاهش مقاومت به انسولین موثر هستند:
- چای سبز
- سرکه سیب
- سماق
- زردچوبه
- گزنه
- زنجبیل
- دمنوش گیاهی بارهنگ
- دارچین
- آب جوشانده برگ کلم سفید
- سیر
- نوشیدن چای یاس
علائم پوستی مقاومت به انسولین
مقاومت به انسولین با بعضی علائم پوستی نیز قابل تشخیص است. بعضی از این علائم عبارتند از:
- تیرگی و ضخیم شدن پوست در نواحی مثل گردن و زیر بغل
- ایجاد زوائد پوستی کوچک و نرم در مناطق چین خورده بدن مثل گردن، زیر بغل یا کشاله ران
- رشد موهای ضخیم و غیرعادی در مناطق خاصی از بدن مانند صورت، سینه و کمر
- ایجاد جوشهای قرمز، سر سفید یا سر سیاه بر روی صورت، سینه و پشت بدن
- و…
عوارض مقاومت به انسولین
مقاومت به انسولین اگر درمان نشود، ممکن است باعث عوارضی شود. از جمله این عوارض، عبارتند از:
- ابتلاء به بیماری عروق کوچک
- کاردیومیوپاتی یا آسیب عضلات قلب
- نارسایی کلیه
- نوروپاتی محیطی (پریفرال) که نوعی آسیب عصبی است.
- خطر دمانس (زوال عقل)
- خطر سکته
روشهای تشخیص عارضه مقاومت به انسولین
اگر علائم عارضه مقاومت به انسولین را دارید باید نزد پزشک متخصص مراجعه کنید. پزشک با انجام بعضی از آزمایشها، وجود این عارضه را در بدن شما تشخیص میدهد و معمولاً هم از آزمایش گلوکز پلاسما ناشتا یا آزمایش A۱C کمک میگیرد. همچنین از بهترین آزمایشها برای تشخیص سطح قند خون، آزمایش قند خون است که در آن، سطح قند خون فرد بررسی می شود. در وضعیتی که بدن نسبت به انسولین مقاومت دارد، سلولهای بدن به میزان کافی به هورمون انسولین پاسخ نمیدهند و در نتیجه، سطح قند در جریان خون افزایش مییابد.
اگر با انجام آزمایش خون مشخص شود که سطح گلوکز ناشتا از حد طبیعی بالاتر است (بالاتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر) میتوان به وجود این عارضه در بدن مشکوک شد. پزشک پس از بررسی قند خون همراه با اندازه گیری سطح انسولین، میتواند تشخیص قطعی دهد که بدن فرد به انسولین مقاوم است یا خیر و سپس اقدامات درمانی را آغاز خواهد کرد.
انجام آزمایش خون در آزمایشگاه نارون
همانطور که در بخش قبلب اشاره کردیم، برای تشخیص عارضه مقاومت به انسولین، انجام آزمایش خون میتواند موثر باشد. شما هم اگر میخواهید آزمایش خون دهید، میتوانید به آزمایشگاه نارون مراجعه کنید که مجهز به دستگاههای پیشرفته میباشد. همچنین این آزمایشگاه برای کسانی که امکان مراجعه حضوری ندارند، خدمات آزمایش در منزل را ارائه میدهد. در صورت تمایل، میتوانید با آزمایشگاه تماس بگیرید تا کارشناسان شما را برای استفاده از خدمات راهنمایی کنند.
