تب دنگی یک نوع بیماری ویروسی است که از پشه آئدس آلوده به افراد منتقل می شود. علائم تب دنگی در گذشته به دلیل درد های شدید در عضلات و مفاصل، تحت عنوان شکستگی استخوان نامیده می شد. بر اساس گزارش های انجام شده در مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری تب دنگی، تاکنون ۴۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان به تب دنگی مبتلا شدهاند که به طور تقریبی ۱۰۰ میلیون نفر از افراد در اثر این عفونت بیمار و ۴۰ هزار نفر بر اثر آن جان خود را از دست داده اند. افرادی که در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری زندگی می کنند نسبت به دیگران، از خطر بیشتری در ابتلا به تب دنگی برخوردار هستند و به عبارت دیگر می توان گفت که تب دنگی در این مناطق یکی از اصلی ترین عاملان بیماری در افراد محسوب می شود.
تب دنگی چیست
تب دنگی یک نوع ویروس است که توسط پشه ماده آئدس آلوده به ویروس به افراد منتقل می شود. این ویروس دارای ۴ سروتیپ است که هر کدام می توانند بیماری را در افراد ایجاد کنند. در ۲۰ سال گذشته نیز ویروس دنگی به طور چشمگیری در جهان افزایش یافته و به یکی از بدترین پاتوژن های انسانی منتقل شده توسط پشه آئدس تبدیل شده است که در کشور های گرمسیری و نیمه گرمسیری باید با آن مقابله نمود. بسیاری از عفونت های دنگی در افراد به طور فزاینده ای بدون هیچ گونه علائم و نشانه هستند و اکثر افرادی که مبتلا به تب دنگی می شوند، علائم خفیف و و سطحی آن را تجربه می کنند.
نحوه انتقال تب دنگی
عامل اصلی انتقال تب دنگی، پشه ماده از جنس آئدس آلوده به ویروس دنگی است. این ویروس دارای ۴ گونه سروتیپ است و هر یک از این ویروس ها نیز می توانند سبب انتقال بیماری دنگی به افراد شوند. زمانی که میزبانی قبلاً مبتلا به بیماری دنگی شده است و هنوز دارای علائمی مانند تب می باشد، پس از گزیده شدن توسط پشه آئدس، این ویروس وارد جریان خون پشه شده و با گزیدن فرد دیگر، می تواند باعث انتقال بیماری تب دنگی شود. در پاسخ به سوال این که آیا تب دنگی از فردی به فرد دیگر منتقل می شود نیز می توان گفت خیر. عامل اصلی انتقال تب دنگی بین افراد، پشه آئدس آلوده به ویروس است و به هیچ عنوان این بیماری از فردی به فرد دیگر انتقال نخواهد یافت.
مهم ترین علائم تب دنگی
به طور معمول حدود ۲۵ درصد از افرادی که آلوده به ویروس تب دنگی هستند، علائم خفیف را تجربه خواهند کرد. این علائم نیز به معمولاً بین ۴ تا ۱۰ روز پس از گزیدگی توسط پشه آئدس آلوده به ویروس شروع می شوند. از رایج ترین علائم تب دنگی در افراد، می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- احساس درد در عضلات
- گرفتگی مفاصل
- درد شدید استخوان ها
- احساس درد در پشت چشم
- حالت تهوع و استفراغ
- تب بالا
- ایجاد راش و لکه های کوچک صورتی و یا قرمز بر روی پوست
- متورم شدن غدد
- سردرد شدید
درصد بسیار کمی از افراد آلوده به ویروس تب دنگی نیز علائم شدیدی را تجربه می کنند که به طور معمول پس از ۱ تا ۲ روز از قطع شدن تب در فرد ایجاد می شوند. این علائم شدید نیز عبارتند از:
- خون ریزی از لثه
- خون ریزی از بینی
- مشاهده خون در مدفوع و استفراغ
- حساسیت و درد شدید شکم
- مشکل در تنفس
- تحریک پذیری
- احساس ضعف شدید
- رنگ پریدگی پوست
- تنفس سریع
چه کسانی در معرض خطر ابتلا به تب دنگی هستند؟
به طور معمول افرادی که دارای سیستم ایمنی ضعیفی هستند، نسبت به دیگران از خطر بیشتری در ابتلا به تب دنگی برخوردار می باشند. کودکان خردسال، زنان باردار، افراد مبتلا به سوء تغذیه، افراد سالمند، بیماران نقص ایمنی و غیر از جمله این افراد محسوب می شوند. همچنین کسانی که در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری، مرطوب، شرجی و غیره زندگی می کنند نیز احتمال گزیدگی توسط پشه آئدس آلوده در آن ها بسیار بیشتر است. زیرا آب های راکد یکی از بهترین شرایط تولید مثل برای پشه های آئدس هستند و به دلیل عدم رعایت بهداشت در زندگی و یا رطوبت بیش از حد، می توانند در تماس بیشتری با افراد قرار گرفته و آمار ابتلا به تب دنگی را در منطقه افزایش دهند.
آزمایش های تشخیص تب دنگی
یکی از بهترین روش های تشخیص تب دنگی در افراد، بررسی پرونده پزشکی فرد و سوالاتی در رابطه با علائم از سوی پزشک متخصص است. علائم تب دنگی بسیار شبیه به علائم آنفولانزا، مالاریا، سرخک، تب زرد، فشار خون بالا در دوران بارداری و غیره هستند و به همین دلیل تشخیص زود هنگام آن توسط پزشکان در مراحل اولیه می تواند بسیار دشوار باشد. یکی دیگر از بهترین روش های تشخیص تب دنگی نیز انجام آزمایش خون برای رد سایر بیماری های احتمالی است.
آزمایش آنتی بادی خون
آنتی بادی ها پروتئین هایی هستند که وظیفه اصلی آن ها در بدن، مبارزه با انواع میکروب ها و ویروس ها است. آزمایش آنتی بادی خون نیز برای بررسی تعداد آنتی بادی ها در بدن انجام می شود و به دلیل این که برای ساخت آن ها در بدن به زمان بیشتری نیاز است، توصیه می شود این آزمایش را ۲ تا ۴ روز پس از شروع علائم تب دنگی انجام دهید.
آزمایش مولکولی خون
این نوع آزمایش جهت یافتن مواد ژنتیکی ویروس دنگی در بدن انجام می شود. این آزمایش به طور معمول باید در روز های اولیه شروع علائم تب دنگی انجام شود.
آزمایش خون CBC
آزمایش شمارش کامل خون، یک نوع آزمایش استاندارد برای اندازه گیری چندین فاکتور مهم در خون است که می تواند در تشخیص ویروس تب دنگی نیز بسیار تاثیر گذار باشد. از این آزمایش می توان برای رد بیماری های دیگر در تشخیص ویروس دنگی استفاده نمود.
آزمایش ادرار و سوآپ بزاق
آزمایش ادرار و سوآپ بزاق نیز از دیگر روش های تأثیر گذار در تشخیص بیماری تب دنگی هستند.
درمان تب دنگی
هدف از انجام درمان تب دنگی، در واقع تسکین علائم و همچنین کاهش عوارض ویروس دنگی است. در حال حاضر هیچ دارویی به طور قطع برای درمان تب دنگی ساخته نشده است اما با مصرف برخی از دارو ها می توان بسیاری از علائم این بیماری را کنترل و کاهش داد. به طور کلی اکثر افراد مبتلا به تب دنگی در طی ۱ تا ۲ هفته اول در خانه، می توانند با استراحت و نوشیدن مایعات زیاد و همچنین مصرف مسکن استامینوفن تا حد قابل توجهی بهبود یابند. دارو های کاهنده تب نیز می توانند در بهبود علائم این بیماری بسیار کمک کننده باشند. اگر مبتلا به تب دنگی شدهاید، به هیچ عنوان نباید از دارو های ضد التهابی و غیر استروئیدی مانند آسپرین، ایبوپروفن و غیره استفاده کنید. زیرا این دارو ها می توانند خطر خون ریزی مرتبط با تب دنگی را بسیار افزایش داده و موجب مشکلات جبران ناپذیر در بدن شوند.
در موارد شدیدتر بیماری نیز باید در بیمارستان و تخت مراقبت های ویژه قرار گرفت.
درمان تب دنگی در خانه
همان طور که گفته شد مصرف فراوان آب، استفاده از مسکن استامینوفن و استراحت کافی می تواند در درمان تب دنگی بسیار موثر باشند. مصرف غذا های سبک و مغذی و استفاده از کمپرس سرد جهت کاهش تب نیز در بهبود علائم بسیار تاثیر گذار است.
پیشگیری از ابتلا به تب دنگی
یکی از مهم ترین راه های پیشگیری از ابتلا به تب دنگی، اجتناب از نیش پشه آئدس آلوده است. اگر در منطقه ای سکونت دارید که پشه آئدس در آن منطقه مشاهده شده است، بهتر است اقدامات ذیل را برای جلوگیری از نیش پشه انجام دهید:
- در هنگام سپیده دم و غروب که اوج فعالیت پشه های آئدس است، از رفتن به فضای باز خودداری کنید
- در هنگام خواب می توانید از پشه بند و یا قرص های ضد پشه در محیط استفاده کنید
- از لباس های پوشیده در هنگام رفتن به بیرون استفاده نمایید
- منابع آب راکد را در اطراف محل سکونت خود مانند زیر گلدانی ها و سطل ها از بین ببرید
- از تهویه مطبوع استفاده کرده و صفحه های پنجره خود را تعمیر کنید
- حتی الامکان مصرف آب را در طول روز افزایش داده و از مواد مغذی استفاده کنید
سخن پایانی
برای انجام آزمایش و تشخیص تب دنگی نیز می توانید به بهترین آزمایشگاه پاتوبیولوژی تهران تحت عنوان آزمایشگاه نارون مراجعه کرده و برای دریافت راهنمایی های بیشتر نیز با متخصصین ما تماس حاصل کنید.
