هپاتیت اتوایمیون به نوعی از هپاتیت گفته میشود که به صورت خودایمنی به وجود میآید. در واقع اتوایمیون به خودایمنی بودن این عارضه اشاره دارد که نحوه اتفاق افتادن آن را تا حدودی مشخص میکند. طی بیماری هپاتیت خودایمنی، دستگاه ایمنی بدن سلولهای ارگان کبد را به عنوان عوامل ناشناخته به حساب میآورد و به آنها حمله میکند. نتیجه چنین پدیدهای، از بین رفتن سلولها و آسیب دیدن بافت کبد است که نتایج منفی زیادی خواهد داشت.
ریشه این بیماری به صورت دقیق مشخص نیست اما به دنبال برهم خوردن تعادل سیستم ایمنی اتفاق میافتد و ارتباط خاصی با ضعفهای مربوط به اندام کبد ندارد. یعنی ممکن است شما یک کبد کاملا سالم داشته باشید اما دچار بیماری هپاتیت اتوایمیون شوید اما کیس دیگری ممکن است با مشکلات کبدی متعددی مواجه باشد اما این بیماری را هرگز تجربه نکند. البته حفظ سلامت کبدی میتوانید مسیر پیشرفت این بیماری را تحت کنترل خود دربیاورید و شما روند درمانی سریعتری داشته باشید.
انواع هپاتیت اتوایمیون
هپاتیت خودایمنی در اثر دو نوع آنتیبادی به وجود میآید و به همین دلیل این بیماری را به دو نوع کلی تقسیم میکنند که توضیحات آنها به شرح زیر است:
هپاتیت خودایمنی نوع 1
مدل اول هپاتیت خود ایمنی در اثر اشتباه عملکردی یک آنتی بادی به نام آنتی بادی ضد عضله صاف به وجود میآید که طی آن تارهای ماهیچههای صاف کبد توسط آنتی بادی سیستم ایمنی تخریب میشوند. این نوع از هپاتیت اتوایمیون شایعتر است و حدود 80 درصد مبتلایان هپاتیت خود ایمنی به این نوع دچار هستند. اگر جایی نام هپاتیت لوپوئید را شنیدید، بدانید که منظور همین نوع از هپاتیت است که شباهت زیادی به بیماری لوپوس دارد و به همین دلیل این نام را روی آن گذاشتهاند. آزمایش خون به ما کمک میکند تا هپاتیت لوپوئید را از لوپوز تشخیص دهیم.
هپاتیت خود ایمنی نوع 2
مدل دوم هپاتیت اتوایمیون نادر است اما علائم و عوارض شدیدتری دارد. اکثر کیسهای مبتلا به این بیماری سن کمی دارند و بیماری به سرعت در بدن آنها پیشرفت میکند. این مشکل در اثر فعالیت نادرست دو نوع آنتی بادی به وجود میآید؛ نوع اول یک نوع پروتئین مهم را در سلولهای کبد نابود میکند که سلولهای کبد بدون آن نمیتوانند به فعالیت خود ادامه دهند و به همین دلیل میمیرند. نوع دوم به صورت مستقیم سلولهای اصلی کبد را هدف قرار میدهد. البته هردوی این آنتی بادی ها به صورت همزمان به تخریب کبد نمیپردازند بلکه تنها یکی از آنها در هر بیمار ممکن است به مشکل خورده باشد.
علائم هپاتیت اتوایمیون چیست؟
شاید نگران شده باشید که نکند شما هم به بیماری هپاتیت خودایمنی مبتلا باشید! برای اینکه شما را از نگرانی بیرون بیاوریم بهتر است خدمتتان عرض کنیم که این بیماری جزو بیماریهای نادر است و از آنجایی که واگیردار نیست، افراد کمی به آن مبتلا میشوند اما اگر به دنبال ردپای این بیماری در خودتان یا اطرافیانتان میگردید بهتر است علائم آن را بشناسید:
- حالت تهوع
- احساس درد در مفاصل
- حس خستگی
- تغییر رنگ در مدفوع
- تغییر رنگ ادرار
- کم شدن اشتها
- زرد شدن پوست
- زرد شدن سفیدی چشم
- درد گرفتن گاه و بیگاه شکم در ناحیه کبد
بیشتر بخوانید: رژیم غذایی مناسب برای بیماران مبتلا به هپاتیت
بیماران مبتلا به هپاتیت اتوایمیون ممکن است تمام این علائم را نشان دهند یا ممکن است برخی از آنها را بروز دهند. این موضوع بستگی به نوع بیماری، شدت آن و همچنین وضعیت پایه فرد مبتلا خواهد داشت و از شخصی به شخص دیگر تفاوت ایجاد میکند. همچنین توجه داشته باشید که برخی از بیماران هیچ علامتی را از خود نشان نمیدهند و تشخیص بیماری آنها فقط از طریق آزمایش خون و موارد پزشکی قابل انجام خواهد بود. عدم وجود علائم نشان میدهد بیماری هنوز آنقدر پیشرفت نکرده است یا این موضوع تا زمانی ادامه پیدا میکند که بیمار دچار سیروز کبدی شود. اگر به این مرحله از بیماری رسیده باشید، علائم زیر را به شکل گستردهای مشاهده میکنید:
- زردی
- کم شدن وزن و کاهش شدید اشتها
- خارش پوست
- دل درد غیرقابل تحمل
- تورم پاها
- تورم شکم
تشخیص هپاتیت خودایمنی
روشهای تشخیصی مختلفی برای بیماری هپاتیت وجود دارند که امکان شناسایی و تشخیص افتراقی این عارضه را به وجود میآورند. از راههای بررسی و شناسایی هپاتیت اتوایمیون میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
سوال در مورد سوابق درمانی
وقتی به عنوان کیس مشکوک به ابتلای هپاتیت خودایمنی در نظر گرفته شوید، پزشک طی معالجه شما سوالات مختلفی در مورد سابقه بیماریهای گذشته از شما خواهد پرسید. برای مثال مطالعات نشان میدهد که ابتلا به بیماریهای خودایمنی دیگری به جز هپاتیت، تا 50 درصد میتواند احتمال بروز هپاتیت اتوایمیون را بیشتر کند. البته به جز این، سوالاتی در مورد بیماریهای التهابی روده یا مشکلات تیروئیدی نیز از مراجعه کننده پرسیده خواهد شد. سوابق مصرف الکل، دخانیات و مواد مخدر نیز برای تشخیص صحیح باید بررسی شوند.
معاینه توسط پزشک
قدم بعدی این است که پزشک متخصص شما را مورد معاینه قرار دهد و به دنبال علائم بیماری در قسمتهای مختلف بدنتان بگردد. طی این مرحله وجود موارد زیر نشان میدهد که بیمار به هپاتیت اتوایمیون مبتلا شده است:
- تغییر حالت و رنگ پوست
- وجود تورم در شکم و پاها
- دردهای قسمت فوقانی و میانی شکم
- زرد شدن چشمها
- افزایش حجم کبد یا گاها طحال بیمار
آزمایش خون
اگر میخواهید بدانید بهترین روش تشخیص هپاتیت اتوایمیون چیست، شاید بتوان گفت آزمایش خون بهترین روش به حساب میآید. بعضی از بیماران هیچ علامتی از این بیماری را ندارند اما وقتی آزمایش چکاپ میدهند، سطح بالایی از آنتیبادیهای مربوط به این بیماری در بدن خون آنها ثبت میشود که نشان دهنده ابتلا به هپاتیت خودایمنی میباشد.
آزمایشهای خاصی برای تشخیص این بیماری وجود دارند که با تجویز پزشک در دستور کار قرار میگیرند. این آزمایشها روی خون شما انجام میشوند و سطح آنزیمهای کبدی و آنتیبادیها را در خون شما میسنجند. با آزمایش خون حتی میتوان نوع هپاتیت اتوایمیون را نیز تشخیص داد؛ به این صورت که اگر سطح آنتی بادی ضد عضله صاف زیاد شده باشد، یعنی با هپاتیت خودایمنی نوع 1 مواجه هستیم و در صورت افزایش سطح آنتی بادی ضد هستهای، هپاتیت نوع 2 تشخیص ما خواهد بود.
همچنین فارغ از این موضوعات، آزمایش خون به ما کمک میکند تا هپاتیت اتوایمیون را به درستی از بیماریهایی مثل هپاتیت ویروسی، بیماری ویلسون، لوپوز، کلانژیت صفراوی و سایر بیماریها مربوط به این ناحیه تشخیص دهیم.
بیشتر بخوانید: آزمایش هپاتیت و تشخیص آن با آزمایش خون
تصویربرداری
ممکن است پزشک در روند تشخیص یا درمان بیماری، یک یا چند بار درخواست تصویربرداری از ناحیه شکم را صادر کند. معمولا در چنین مواقعی سونوگرافی تجویز میشود که برای بررسی کلی کبد راه خیلی خوبی است. با انجام سونوگرافی میتوانیم از وضعیت آناتومی کبد، اندازه آن و طبیعی بودن بافت این اندام اطلاعات مفیدی را به دست آوریم. برای کسب اطلاعات تصویری بیشتر از ارگانهای ناحیه شکم، ممکن است دکتر درخواست سیتیاسکن دهد. طی این روش تصویربرداری، اطلاعات کامل و دقیقی از نواحی کبد، صفرا و طحال به دست میآیند که میزان پیشرفت بیماری و وضعیت سیروز کبدی را نشان میدهند. در صورتی که اطلاعات تشخیصی CT اسکن برای نتیجه گیری نهایی کافی نباشند، MRI برای بیمار تجویز خواهد شد تا جزییات بیشتری در مورد وضعیت سلولهای کبدی به دست آوریم.
بیوپسی کبد
بافت برداری از کبد که به آن بیوپسی کبد گفته میشود، روشی است که به خوبی میتواند شدت بیماری هپاتیت اتوایمیون را نشان دهد. طی این روش، پزشک قسمتی از بافت کبد را از بدن بیمار خارج میکند و به آزمایشگاه میفرستد. در ادامه آزمایشات مختلفی روی این سلولها انجام شده و وضعیت آنها مورد ارزیابی دقیقی قرار میگیرد. پس از این، دکتر کاملا متوجه شرایط بیماری خواهد شد و میتواند پلنهای درمانی خود را برنامه ریزی کند.
درمان هپاتیت اتوایمیون
برای درمان کردن بیماری هپاتیت خود ایمنی، درمان دارویی در دستور کار قرار میگیرد. اساس کار داروهای تجویز شده برای بیماران به این صورت است که فعالیت دستگاه ایمنی را محدود میکند تا سلولهای کبدی از حمله آنها در امان بمانند. داروهایی مثل پردنیزون و پردنیزولون از رایجترین تجویزات پزشکان برای درمان عارضه هپاتیت اتوایمیون هستند. به جز این مورد میتوان به آزاتیوپرین نیز اشاره کرد که وضعیت سیستم ایمنی را متعادل میکند و برای درمان بیماری هپاتیت خودایمنی مفید است.
روند درمان دارویی به این صورت است که ابتدا دوز مصرف شما در میزان زیادی تجویز میشود تا دستگاه ایمنی را مهار کند. اما در ادامه با توجه به میزان سرکوب بیماری، دوز تجویزی و شاید داروها تغییر کنند. مدت زمان درمان بستگی به نوع و شدت بیماری خواهد داشت. معمولا این بیماری زمان زیادی همراه شما خواهد بود و حتی ممکن است مادامالعمر باشد. به همین علت بیمار باید تا نهایی شدن درمان تحت نظر پزشک باشد. قطع کردن خودسرانه داروها، باعث خواهد شد که بیماری دوباره عود کند و نیاز باشد روند درمان را دوباره از نو شروع کنیم.
تشخیص هپاتیت اتوایمیون در آزمایشگاه نارون
همانطور که خدمت شما توضیح دادیم، بهترین و مطمئنترین راه برای شناسایی بیماری هپاتیت خودایمنی، آزمایش خون است که میتوانید برای پیگیری این مورد از خدمات آزمایشگاه نارون استفاده کنید. ما در آزمایشگاه نارون چکاپ کلی و همچنین آزمایشات تخصصی تشخیص بیماریهای کبدی از جمله هپاتیت اتوایمیون را انجام میدهیم. برای رزرو نوبت میتوانید هم اکنون به آزمایشگاه نارون مراجعه کنید تا به بهترین خدمات با قیمت مناسب دسترسی داشته باشید.