اگر علائمی مثل تیرگی ادرار، ضعف و خستگی، حالت تهوع و.. دارید ممکن است دچار بیماریهای کبدی شده باشید و بهتر است نزد دکتر متخصص مراجعه کنید تا شما را معاینه کند. در صورت تجویز پزشک، شاید نیاز به انجام آزمایش SGPT یا ALT خون داشته باشید. ALT یا SGPT، فاکتوری قابل اندازهگیری در آزمایش خون است که با هدف تشخیص، درمان و بررسی بیماریهای کبدی، مورد بررسی قرار میگیرد. در آزمایش ALT یا SGPT خون، به ارزیابی آنزیمهای کبدی پرداخته میشود و با توجه به نتایج آزمایش میتوان وجود بیماریهای مختلف کبدی را تشخیص داد. با ما در ادامه این مطلب همراه باشید تا درباره SGPT یا ALT در آزمایش خون و خطرات بالا بودن آنزیم کبدی، توضیحات بیشتری ارائه کنیم.
SGPT یا ALT در آزمایش خون چیست؟
کبد از اندامهای مهم در بدن است و نقش مهمی در فرایند سوخت و ساز و گوارش دارد. طی فرایند سوخت و ساز یا همان متابولیسیم، غذا تبدیل به انرژی میشود و یکی از این مواد غذایی هم که پروتئین میباشد، برای تبدیل شدن در کبد و تجزیه آن نیاز به حضور آنزیم آلانین آمینوترانسفراز میباشد. سطح این آنزیم را میتوان با انجام آزمایش SGPT بررسی کرد.
SGPT یا ALT از فاکتورهای قابل اندازهگیری در آزمایش خون است که با اندازهگیری آن میتوان بالا یا پایین بودن آنزیمهای کبدی را تشخیص داد. آنزیم کبدی با نام ALT به اسم SGPT نیز شناخته میشود که افزایش یا کاهش مقدار آن نشان از آن نوعی آسیب کبدی میباشد.
بیشتر بخوانید: آزمایش سلامت کبد در منزل
علت تجویز آزمایش SGPT یا ALT توسط پزشک
آنزیم ALT در کبد اگر کم و زیاد شود، مشکلات کبدی را ایجاد خواهد کرد و پزشک هم آزمایش ALT در خون را تجویز میکند تا نوع و شدت اختلالات کبدی را بررسی کند. زمانی که کبد آسیب دیده باشد، آنزیم ALT به داخل خون آزاد خواهد شد و زیاد بودن آن در خون نشان از قطعی بودن مشکلات کبدی است. بعضی از دلایل انجام آزمایش ALT در خون، عبارتند از:
- اگر در معرض ویروس هپاتیت قرار گرفته باشید، به تشخیص پزشک نیاز است که آزمایش ALT در خون را انجام دهید.
- بعضی از بیماران که داروهای خاص و آسیبرسان به کبد مصرف میکنند، آزمایش ALT در خون را باید انجام دهند.
- انجام آزمایش ALT در خون برای کسانی که سابقه خانوادگی بیماری کبدی دارند، ضروری است.
- افرادی که علائم بیماریها و آسیبدیدگیهای کبدی را دارند مثل حالت تهوع، استفراغ، درد شکم و… شاید نیاز به انجام آزمایش ALT در خون داشته باشند.
تفسیر آزمایش SGPT یا ALT
بعد از مراجعه به آزمایشگاه و انجام آزمایش SGPT یا ALT، باید منتظر آماده شدن جواب آزمایش باشید. برای آشنایی کلی شما با نحوه تفسیر آزمایش SGPT یا ALT، توضیحات زیر را آوردهایم اما بهتر است برای تفسیر جواب آزمایش نزد دکتر متخصص خود مراجعه نمایید.
پایین بودن مقدار آنزیم ALT
اگر مقدار آنزیم پایین باشد، برای پزشک محرز خواهد شد که کبد شما سالم است البته پایین بودن مقدار آنزیم SGPT بیشتر از حد نرمال، در طولانی مدت خطرناک است و در این صورت باید زیر نظر پزشک باشید. مقدار نرمال آنزیم ALT در خون باید کمتر از 41 باشد اما به این نکته هم توجه داشته باشید که هر مقدار افزایش از 41 به معنای بیماری کبدی نیست و صرفاً پزشک میتواند این موضوع را تشخیص دهد.
افزایش جزئی سطح ALT در خون میتواند به دلایل زیر باشد:
- مصرف مشروبات الکلی
- استفاده از بعضی داروهای خوابآور
- مصرف داروهایی مانند آسپرین و استاتینها
- سیروز
- مونونوکلئوز
بالا بودن SGPT در آزمایش خون
بالا بودن آنزیمهای کبدی، خطرناک است و نشانهای از بیماریهای مختلف مثل کبد چرب میباشد. اکثر کسانی که آنزیم کبدی بالایی دارند، درگیر بیماری کبد چرب هستند همچنین مقدار بالای این آنزیمها ممکن است به دلایل زیر هم باشد:
- مسمومیت از طریق سرب
- درگیر شدن به بیماری هپاتیت آ
- درگیر شدن به بیماری هپاتیت ب
- درگیر شدن به بیماری هپاتیت C
- مسمومیت با تتراکلرید کربن
- مسمومیت با داروی استامینوفن
- نکروز تومور بزرگ
- دیابت
- بیماری سلیاک
- بیماری هموکروماتوز
- سرطان کبد
- و…
تشخیص کبد چرب با آزمایش SGPT و SGOT
با تفسیر جواب آزمایش ALT میتوان بیماری کبد چرب را تشخیص داد. بیماری کبد چرب در اثر رژیم غذایی پرچرب و عدم تحرک، بروز پیدا میکند. فرد مبتلا به این بیماری اگر اقدام به درمان بیماری خود نکند، وضعیت کبد چرب او حادتر شده و در نهایت فرد به بیماری سیروز کبدی دچار خواهد شد. توصیه میشود اگر علائم کبد چرب را دارید، حتماً آزمایش ALT در خون را انجام دهید.
بیشتر بخوانید: کبد چرب گرید 2
محدوده نرمال آزمایش ALT یا SGPT
برای تعیین محدوده نرمال آزمایش ALT در خون، ALT بر حسب واحد در لیتر (U/L) یا واحد بینالمللی در لیتر (IU/L) اعلام میشود. محدوده نرمال این آزمایش از 7 تا 55 واجد در لیتر است و مقدار نرمال آن در آقایان کمی بیشتر از بانوان میباشد همچنین میزان نرمال ALT در خون کودکان از 30 تا 90 واحد در لیتر متغیر است. توجه داشته باشید که موارد مختلفی میتوانند محدوده نرمال آزمایش ALT در خون را تغییر دهند و شما برای تفسیر جواب آزمایش فقط باید نزد دکتر مراجعه کنید.
عوامل تاثیرگذار بر نتیجه آزمایش ALT
عوامل مختلفی باعث تاثیر بر جواب آزمایش ALT در خون میشوند و پزشک برای تفسیر نتیجه آزمایش، به این موارد به شرح زیر نیز توجه دارد:
- آقایان در مقایسه با خانمها، سطح ALT بیشتری دارند و این موضوع به دلیل تفاوتهای هورمونی میباشد.
- خانمها اگر آزمایش ALT را در دوران پریودی انجام دهند، سطح ALT خون آنها میتواند کمتر یا بیشتر باشد.
- ورزشها و فعالیتهای بدنی سنگین باعث افزایش موقت سطح ALT در خون میشوند.
- تفسیر آزمایشهای مختلف نشان میدهد که افزایش سن باعث کاهش میزان ALT خون میشود.
بیشتر بخوانید: تشخیص کبد چرب در منزل
تستهای مرتبط با آزمایش ALT
یکسری از آنزیمها با آزمایش ALT در خون مرتبط هستند و معمولاً برای تشخیص بیماریها و آسیبهای کبدی، مقدار این آنزیمها با هم ارزیابی میشود. تستهای مرتبط عبارتند از:
آزمایش عملکرد کبد
در آزمایش عملکرد کبد علاوه بر تست آنزیم ALT که یکی از آنزیمهای کبدی است، 4 آنزیم مهم دیگر هم بررسی میشوند که شامل آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)، آلکالین فسفاتاز (ALP)، آلبومین و بیلی روبین هستند.
تست آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)
آنزیم آسپارتات آمینوترانسفراز، یک آنزیم کبدی دیگری است که میزان آن قابل اندازهگیری میباشد. مقدار آسپارتات آمینوترانسفراز در قسمتهایی از بدن مثل استخوانها، بیشتر است و در اکثر مواقع همراه با آزمایش ALT، میزان این آنزیم هم بررسی میشود.
آزمایش آلکالین فسفاتاز (ALP)
آلکالین فسفاتاز یکی دیگر از آنزیمهای کبدی است که علاوه بر کبد، در تعداد دیگری از بافتها مثل استخوانها یافت میشود. این آنزیم برای بررسی عارضههایی مثل انسداد احتمالی مجاری صفراوی داخل و خارج کبد، بررسی میشود همچنین به دلیل زیاد بودن آن در استخوانها، برای تشخیص اختلالات استخوانی نیز مقدار آن مورد بررسی قرار میگیرد.
نحوه انجام آزمایش ALT
برای بررسی سطح SGPT یا ALT در آزمایش خون، از فرد نمونه خونی گرفته میشود و نحوه دریافت خون نیز معمولاً از ورید بازو میباشد. بعد از خونگیری، نمونه خون به آزمایشگاه انتقال داده میشود تا با استفاده از دستگاههای مخصوص، بررسیهای لازم بر روی آن انجام شود. برای انجام این تست نیازی به ناشتا بودن نیست اما اگر تست SGPT یا ALT همراه با سایر آزمایش های کبد باشد، باید از 12 ساعت قبل غذا نخورید و فقط میتوانید آب بنوشید.
نحوه کاهش سطح SGPT در خون
برای کاهش سطح SGPT (آنزیم آلانین آمینوترانسفراز) در خون، رعایت چند نکته اساسی ضروری است. اولین گام، تنظیم رژیم غذایی است. مصرف مواد غذایی سالم و متعادل، به ویژه میوهها و سبزیجات، میتواند به بهبود عملکرد کبد کمک کند. خوردن مواد غذایی غنی از آنتیاکسیدان مانند توتها، هویج، سبزیجات برگ سبز و سیر، میتواند به کاهش التهاب کبد و کاهش سطح SGPT کمک کند.
همچنین، کاهش مصرف الکل یکی از مهمترین عواملی است که میتواند به بهبود وضعیت کبد کمک کند. الکل تأثیر مستقیم بر عملکرد کبد دارد و میتواند سطح SGPT را به شدت افزایش دهد. علاوه بر آن، مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک برای درمان بیماریهای زمینهای مثل هپاتیت و بیماریهای کبدی، نقش مهمی در کاهش سطح SGPT ایفا میکند.
ورزش منظم و فعالیت بدنی نیز تأثیر بسزایی در کاهش سطح SGPT دارد. ورزش میتواند به بهبود سوخت و ساز بدن کمک کرده و از تجمع چربی در کبد جلوگیری کند. در کنار این اقدامات، حفظ وزن متعادل نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. چاقی و اضافه وزن میتوانند باعث افزایش سطح آنزیمهای کبدی شوند، بنابراین تلاش برای رسیدن به وزن سالم از دیگر روشهای موثر است.
نحوه درمان و کاهش ALT خون
برای کاهش سطح ALT خون، توجه به علت اصلی بالا بودن آن ضروری است. در ابتدا، تشخیص دقیق عامل افزایش ALT توسط پزشک ضروری است. اگر علت افزایش ALT به دلیل مصرف داروهای خاص باشد، پزشک ممکن است دوز داروها را تغییر دهد یا دارویی دیگر تجویز کند.
اگر دلیل اصلی بالا بودن ALT بیماریهایی مانند کبد چرب باشد، درمان باید بر اساس کنترل این بیماریها باشد. برای کبد چرب، تغییرات در رژیم غذایی و سبک زندگی، مانند کاهش مصرف چربیهای اشباعشده، افزایش مصرف فیبر، و انجام ورزشهای منظم، میتواند کمککننده باشد. همچنین، در برخی موارد پزشک ممکن است داروهای کاهنده چربی کبد تجویز کند.
در مواردی که افزایش ALT ناشی از هپاتیت باشد، درمان معمولاً شامل مصرف داروهای ضد ویروسی است که تحت نظر پزشک باید مصرف شوند. در صورتی که دلیل افزایش ALT به بیماریهای کبدی دیگر مانند سیروز یا سرطان کبد مرتبط باشد، درمان باید بهطور دقیقتر و با مداخلههای پزشکی تخصصی صورت گیرد.
همچنین، مصرف آنتیاکسیدانها و مکملهایی مانند ویتامین E میتواند به بهبود عملکرد کبد و کاهش التهاب آن کمک کند. اجتناب از مصرف الکل و داروهای مضر برای کبد، بهویژه استامینوفن، از دیگر اقداماتی است که برای کاهش ALT خون باید رعایت شود.
مراجعه به آزمایشگاه نارون برای بررسی سطح SGPT یا ALT در آزمایش خون
برای بررسی سطح SGPT یا ALT در آزمایش خون میتوانید به آزمایشگاه فوق تخصصی نارون مراجعه کنید و آزمایش خود را انجام دهید. البته اگر هم فرصت مراجعه به آزمایشگاه را ندارید، پیشنهاد میشود از خدمات تست در منزل استفاده نمایید. در این نوع خدمات، تکنسین به همراه لوازم به منزل شما خواهد آمد و بعد از نمونهگیری در شرایط کاملاً بهداشتی، نمونه خون به آزمایشگاه انتقال داده میشود تا بررسیهای لازم بر روی آن انجام شود.