خون از گلبول های قرمز، گلبول های سفید و پلاکت تشکیل شده است و تمام این سلول ها و دیگر اجزای سلولی نیز در پلاسمای خون معلق هستند و مقادیر غیر عادی هر یک از این اجزا می توانند منجر به ایجاد علائم و مشکلات سلامتی متعددی شوند. همچنین هر یک از این ناهنجاری ها نیز می توانند ناشی از یک نوع بیماری زمینه ای و یا مشکلات وراثتی باشند. یکی از این ناهنجاری ها در خون نیز غلظت خون بالا است. غلظت خون بالا تحت عنوان پلی سیتمی نیز شناخته می شود و به طور معمول در مردان بالای ۴۰ سال از شیوع بیشتری برخوردار است. روش های درمان غلظت خون بالا با استفاده از درمان خانگی قابل دسترس را که می تواند موثر واقع شود را در این مقاله آورده ایم.
غلظت خون بالا چیست
غلظت خون بالا وضعیتی است که با افزایش غیر طبیعی گلبول های قرمز در خون مشخص می شود. در این نوع بیماری غلظت هموگلوبین در خون بسیار افزایش یافته و در صورت عدم کنترل و درمان نیز می تواند منجر به ایجاد بیماری های قلبی، سکته مغزی، زخم معده، آمبولی ریه و غیره شود. غلظت خون بالا در افراد از طریق افزایش سطح هموگلوبین بالاتر از سطح طبیعی مشخص می شود که با توجه به سن و جنسیت افراد متفاوت است. به عنوان مثال سطح هموگلوبین طبیعی در مردان در بدو تولد، چیزی در حدود ۱۳/۵ تا ۱۷/۵ گرم در دسی لیتر است و برای زنان در بدو تولد لنز چیزی در حدود ۱۲ تا ۱۵/۵ گرم در دسی لیتر می باشد. راه دیگر تشخیص غلظت خون بالا نیز بررسی درصد طبیعی گلبول های قرمز در خون است. این محدوده در افراد مسن، کودکان و زنان باردار نیز متفاوت است و همچنین بر اساس موقعیت جغرافیایی، قومیت و ارتفاع نیز می تواند تغییر کند.
علت غلظت خون بالا
میزان بیش از حد گلبول های قرمز در خون می تواند سبب افزایش غلظت خون در افراد شده و به دنبال آن برخی علائم و بیماری ها را در بدن ایجاد کند. عوامل و فاکتور های متعددی نیز در افزایش غلظت خون تاثیر گذار هستند که از مهم ترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- غلظت خون بالا در اثر افزایش سن
- علت های ژنتیکی و وراثتی
- افزایش ارتفاع و کاهش اکسیژن
- زندگی در محیط های آلوده
- استعمال سیگار و دخانیات
- ابتلا به برخی بیماری های زمینه ای
- تنش و استرس های مداوم
- بیماری ها و کیست های کلیوی
- مشکلات قلبی و عروقی
- مشکلات خونی
- و غیره
علائم غلظت خون بالا
علائم غلظت خون بالا در افراد به طور معمول در طول زمان و به صورت آهسته ایجاد می شود. وجود گلبول های قرمز زیاد، خون را غلیظ کرده و بنابراین جریان خون سالم را دشوار تر می کند. این عارضه همچنین می تواند خطر لخته شدن خون را در افراد بسیار افزایش دهد. از مهم ترین علائم و نشانه های غلظت خون بالا در افراد نیز می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تاری دید
- احساس خستگی
- سرگیجه
- خارش پوست
- سردرد
- احساس پری شکم
- تعریق بیش از حد
- خون ریزی یا کبودی
- تغییر رنگ پوست به رنگ قرمز در کف دست
- خون ریزی های مکرر از بینی
- خون ریزی لثه
در صورت عدم تشخیص به موقع و عدم کنترل نیز غلظت خون بالا می تواند سبب ایجاد عوارض زیر شود:
- بیماری های قلبی و عروقی
- نقرس
- بزرگ شدن طحال
- آنژین
- زخم معده
- لخته خون
- سکته مغزی
- اختلالات و مشکلات خونی
- درد های استخوانی
خطرات غلظت خون بالا
غلظت خون بالا یا همان پلیسیتمی، نه تنها باعث تغییرات در جریان خون میشود، بلکه میتواند به خطرات جدی و عوارض جبرانناپذیری منجر گردد. در این حالت، با افزایش غیرطبیعی تعداد گلبولهای قرمز، خون غلیظ شده و مشکلاتی در گردش خون به وجود میآید. این غلظت میتواند فشار زیادی به قلب و سیستم گردش خون وارد کرده و زمینهساز مشکلات بیشتری شود.
یکی از مهمترین خطرات غلظت خون بالا، ایجاد لختههای خونی است. این لختهها میتوانند به رگهای مختلف بدن سفر کنند و در صورت مسدود کردن رگهای حیاتی، مشکلاتی مانند سکته مغزی، حملات قلبی و آمبولی ریه را ایجاد کنند. همچنین، غلظت خون بالا باعث افزایش فشار خون میشود که خود یکی از عوامل اصلی بروز بیماریهای قلبی و عروقی است. این فشار اضافی به دیوارههای رگها آسیب میزند و احتمال بروز مشکلات جدی نظیر نارسایی قلبی را افزایش میدهد.
در کنار اینها، غلظت خون بالا میتواند مشکلات دیگری مانند بزرگی طحال، نقرس و زخم معده را ایجاد کند. غلظت زیاد خون به دلیل افزایش گلبولهای قرمز، میزان هموگلوبین را بالا برده و باعث به هم ریختن تعادل بدن میشود. این اختلال میتواند به طور مستقیم بر عملکرد دستگاه گوارش تاثیر بگذارد و موجب ایجاد مشکلاتی همچون درد معده و احساس پری شکم گردد.
یکی دیگر از اثرات منفی غلظت خون بالا، بروز مشکلات پوستی است. در این حالت، پوست به خصوص در نواحی خاصی مانند کف دست، ممکن است قرمز یا خارشدار شود. همچنین، خونریزیهای مکرر از بینی و لثهها نیز از دیگر علائم این اختلال به شمار میروند که اگر به موقع درمان نشوند، میتوانند به بیماریهای جدیتری تبدیل شوند.
در نتیجه، غلظت خون بالا نه تنها به مشکلات فیزیکی میانجامد، بلکه میتواند کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار داده و به خطرات بهداشتی جدی منجر شود. از این رو، تشخیص سریع و درمان به موقع این وضعیت امری ضروری است.
راهکار های خانگی برای درمان غلظت خون بالا
در حال حاضر از روش های بسیار گوناگونی برای درمان غلظت خون بالا استفاده می شود و هر کدام از روش های درمانی نیز با توجه به علت ایجاد غلظت خون بالا استفاده می شوند. این درمان ها با هدف مدیریت بیماری غلظت خون و کاهش تعداد گلبول های قرمز به کار برده می شوند تا خطرات و عوارض ناشی از افزایش غلظت خون مانند لخته شدن خون را کاهش دهند. از مهم ترین روش های درمان غلظت خون بالا در منزل نیز می توان به موارد زیر اشاره کرد:
تغییر سبک زندگی
یکی از بهترین روش های درمانی غلظت خون بالا در زنان و مردان، تغییر سبک زندگی است. انجام پیاده روی، ورزش و فعالیت بدنی در طول روز می تواند سبب بهبود گردش خون در بدن شده و از این رو خطر لخته شدن خون در اثر غلظت خون بالا را تا حد قابل توجهی کاهش دهد. همچنین استفاده از یک رژیم غذایی سالم و مصرف مواد غذایی کم چرب نیز در درمان غلظت خون بالا بسیار تاثیر گذار است. از بهترین رژیم غذایی برای درمان غلظت خون بالا نیز می توان به چند مورد زیر اشاره کرد:
- قطع مصرف غذاهای پرچرب و فست فود
- کاهش مصرف قند، شیرینی و مواد غذایی شور
- کاهش مصرف چربی های اشباع و ترانس
- استفاده از روغن های گیاهی مانند کنجد و زیتون برای طبخ غذا
- قطع مصرف غذا های سرخ شده
- مصرف لبنیات و ماست کم چرب
- مصرف روزانه سبزیجات و میوه های فیبردار در طول روز
- مصرف پروتئین های بدون چربی و غلات کامل
- مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین E
کاهش وزن
یکی دیگر از عوامل خطر ابتلا به غلظت خون بالا، افزایش وزن و چاقی است. با کنترل وزن و انجام فعالیت های بدنی برای کاهش وزن، می توانید تا حد قابل توجهی غلظت خون بالا را درمان کرده و خطر ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی را کاهش دهید.
قطع مصرف سیگار
استعمال دخانیات و کشیدن سیگار، از جمله دلایل اصلی افزایش غلظت خون به ویژه در مردان هستند. با خودداری از کشیدن سیگار می توانید علاوه بر درمان غلظت خون بالا، دیگر بیماری های مزمن را نیز به طور کامل در بدن خود درمان کنید.
افزایش مصرف آب در طول روز
به طور کلی افرادی که در طول روز میزان آب کمتری را مصرف می کنند نسبت به دیگران، از خطر بیشتری برای ابتلا به غلظت خون بالا برخوردار هستند. مصرف مناسب آب در طول روز از غلیظ شدن خون جلوگیری کرده و سبب بهبود جریان خون در بدن می شود.
کاهش اضطراب و استرس
یکی دیگر از درمان های اصلی غلظت خون بالا، دوری از هرگونه تنش، استرس و اضطراب است. اگر دارای علائم غلظت خون بالا هستید، توصیه می شود علاوه بر استفاده از دارو های پزشکی، تا حد امکان استرس و اضطراب را در خود کاهش داده و با استفاده از روش های مدیتیشن و مدیریت استرس، علائم غلظت خون و فشارخون بالا را در خود درمان نمایید.
قطع مصرف الکل
علاوه بر استعمال دخانیات، مصرف بیش از حد نوشیدنی های الکلی نیز می تواند سبب بالا رفتن غلظت خون شود. بنابراین توصیه می شود برای درمان غلظت خون بالا، مصرف نوشیدنی های الکلی را محدود و یا قطع نموده و خطر ابتلا به عوارض غلظت خون بالا را کاهش دهید.
انجام چکاپ سالیانه
یکی از فاکتور های مؤثر در ایجاد غلظت خون بالا در افراد، سابقه ژنتیکی و خانوادگی است. بنابراین اگر در اعضای خانواده خود دارای سابقه غلظت خون بالا هستید، توصیه می شود چکاپ های دوره ای ماهیانه و سالیانه را برای پیشگیری و یا درمان به موقع غلظت خون بالا انجام دهید.
مصرف دمنوش
برخی از دمنوش ها نیز در روش های طب سنتی می توانند در درمان غلظت خون بالا بسیار تاثیر گذار باشند. از مهم ترین این دمنوش ها نیز می توان به دمنوش آویشن، عناب، دارچین، ریشه شیرین بیان، زنجبیل و غیره اشاره نمود.
راهکار های پزشکی و دارو درمانی
علاوه بر راهکار های خانگی برای درمان غلظت خون بالا، برخی از روش های پزشکی و دارو درمانی نیز برای کنترل غلظت خون به کار برده می شوند. در این روش بهتر است به پزشکان متخصص در این زمینه مراجعه کرده و آزمایش های لازم را برای تشخیص دقیق غلظت خون بالا انجام دهید. پزشک نیز با توجه به علت زمینه ای غلظت خون بالا، دارو های متعددی همچون وارفارین، آسپرین، ریواروکسابان، تیکلوپیدین، انوکساپارین و غیره را تجویز می کند.
انواع آزمایشهای تشخیص غلظت خون
شما اگر علائم غلظت خون را دارید برای انجام آزمایشهای تشخیصی باید نزد دکتر داخلی یا دکتر عمومی مراجعه کنید تا برای شما آزمایش خون را تجویز کند و با اندازهگیری شمار سلولهای خونی و همچنین اندازه هموگلوبین خون، غلظت خون شما را بررسی نماید. از جمله آزمایشهایی که برای تشخیص غلظت خون تجویز میشوند، عبارتند از:
آزمایش خون CBC
در این آزمون، تعداد گلبولهای قرمز و سفید، پلاکتها، مقدار هموگلوبین و هماتوکریت بررسی میشود. آزمایش CBC تحت عنوان آزمایش شمارش کامل خون شناخته میشود.
آزمایش مغز استخوان
آزمایش خون اریتروپویتین یا EPO، سطح اریتروپویتین خون در افرادی که دارای اریتورسیتوز اولیه هستند را بررسی میکند. میزان اریتروپویتین در این دسته از افراد، پایین است اما کسانی که درگیر اریتروسیتوز ثانویه هستند، سطح اریتروپویتین بالایی دارند.
استفاده از رژیم کم نمک برای درمان غلظت خون
افزایش مصرف نمک باعث بالا رفتن سدیم در خون بیماران میشود و فشار و غلظت خون را افزایش میدهد از این رو؛ از بهترین راهکارهای پیشگیری و کنترل غلظت خون، پیروی از رژیم غذایی کم نمک است. افراد دارای غلظت خون بالا باید میزان متعادلی از نمک مصرف کنند و بهتر است به جای نمک، از ادویهها و چاشنیهای مفید مثل آبغوره، آب لیمو ترش یا آب نارنج برای طعم دار کردن غذاهای خود استفاده کنند.
مصرف سیر برای درمان غلظت خون
مصرف سیر هم میتواند برای درمان غلظت خون مفید باشد زیرا این ماده غذایی دارای خاصیت ضد انعقادی خون است و مانع از لخته شدن خون میشود. سیر از آنتی اکسیدان تشکیل شده است و محافظت کننده بدن در برابر رادیکالهای آزاد است. پس اگر غلظت خون، فشار خون یا چربی خون دارید، حتماً سیر را به صورت پخته یا خام در برنامه غذایی خود داشته باشید.
دمنوش های مفید برای افراد با غلظت خون بالا
برای درمان غلظت خون بالا در منزل، مصرف دمنوش هم پیشنهاد میشود. دمنوش های جو، آویشن و عناب، چای سبز، چای ترش و… که خاصیت زیادی دارند.
- دمنوش جو: برای درست کردن این دمنوش، حدود یک قاشق غذاخوری جو نیم کوب شده را با مقدار دو لیوان آب جوش حل کنید و به مدت نیم ساعت صبر کنید تا دم بکشد. مصرف روزانه دو لیوان دمنوش جو میتواند تاثیر مثبتی در کاهش غلظت خون داشته باشد.
- دمنوش آویشن و عناب: این دمنوش هم برای افراد با غلظت خون بالا بسیار مفید است. حدود یک قاشق غذاخوری آویشن و 10 عدد عناب را داخل آب جوش بریزید و نیم ساعت صبر کنید تا کامل دم بکشد. روزی دو فنجان دمنوش آویشن و عناب میتواند برای شما بسیار مفید باشد.
- دمنوش چای سبز و چای ترش: از نوشیدنیهای کاهش دهنده غلظت خون، چای سبز و چای ترش است که با داشتن خواص آنتی اکسیدانی، از سلولهای بدن نیز محافظت میکنند.
دشمن غلظت خون: موادی که به طور طبیعی غلظت خون را کاهش میدهند
غلظت خون بالا یا پلیسیتمی، وضعیتی است که با افزایش غیرطبیعی گلبولهای قرمز، خطر لخته شدن خون و بیماریهای قلبی را افزایش میدهد. خوشبختانه، برخی مواد طبیعی میتوانند به عنوان “دشمن غلظت خون” عمل کرده و به رقیق شدن خون کمک کنند. در اینجا به چند مورد از این مواد و روشها اشاره میکنیم:
- سیر: سیر با خاصیت ضد انعقادی خود، از لخته شدن خون جلوگیری میکند. مصرف روزانه سیر خام یا پخته میتواند جریان خون را بهبود بخشد و غلظت آن را کاهش دهد.
- زنجبیل: این گیاه دارویی با کاهش التهاب و رقیق کردن خون، به بهبود گردش خون کمک میکند. یک فنجان دمنوش زنجبیل در روز، گزینهای عالی برای کنترل غلظت خون است.
- امگا ۳: اسیدهای چرب موجود در ماهیهای چرب، گردو و دانه چیا، التهاب را کاهش داده و از تشکیل لخته جلوگیری میکنند. این ماده به سلامت قلب نیز کمک میکند.
- ویتامین E: موجود در آجیل و روغن زیتون، این ویتامین با خاصیت آنتیاکسیدانی خود، جریان خون را بهبود میبخشد و غلظت آن را متعادل میکند.
- آب: نوشیدن ۸ لیوان آب در روز، سادهترین راه برای رقیق کردن خون و جلوگیری از غلظت آن است.
این مواد و روشها، در کنار تغییر سبک زندگی و مشورت با پزشک، میتوانند به مدیریت غلظت خون بالا کمک کنند. افزودن آنها به رژیم روزانه، راهی طبیعی و موثر برای مقابله با این مشکل است.
بهترین آزمایشگاه تشخیص غلظت خون بالا
انجام آزمایش خون جهت اندازهگیری میزان هموگلوبین و هماتوکریت در خون، تنها روش تشخیص غلظت خون بالا است که در بهترین مراکز آزمایشگاهی انجام می شود. آزمایشگاه پاتوبیولوژی نارون در تهران نیز خدمات آزمایش تشخیص غلظت خون بالا را با بهرهمندی از به روزترین تجهیزات آزمایشگاهی و همچنین تیم آزمایشگاهی بسیار متخصص و مجرب به مراجعین خود ارائه می دهد. در صورتی که علائم و نشانه های غلظت خون بالا را تجربه می کنید، توصیه می شود سریعاً به پزشک متخصص مراجعه کرده و درخواست آزمایش غلظت خون بالا نمایید.
کادر مجرب ما در آزمایشگاه نارون، آماده ارائه بهترین و با کیفیت ترین خدمات آزمایشگاهی با مناسب ترین قیمت به شما عزیزان هستند و پس از نمونهگیری خون نیز در سریع ترین زمان جواب آزمایش را با دقت بالا به شما ارائه می دهند.
سخن پایانی
جهت کسب اطلاع در رابطه با هزینه ازمایش غلظت خون بالا و همچنین انجام آزمایش در منزل، می توانید با آزمایشگاه پاتوبیولوژی نارون واقع در نیاوران تماس گرفت و راهنمایی های لازم را از مشاورین ما دریافت کنید.