مراکز پزشکی و آزمایشگاهی در ابتدا مراکزی بسیار ساده بودند و امروز فعالیتهای بسیار پیچیده و تخصصی و مبتنی بر جزئیات بسیار حساس و گاهی لبه علم را دنبال میکنند. این امر یک موضوع دوسویه است.
ایجاد امکانات جدید ناشی از پیشرفتهای تکنولوژیک که بستر فعالیتهای هرچه پیچیدهتر را دنبال میکند و البته ایجاد سؤالهایی ناشی از شکستن مرزهای دانش و خلق سؤالات جدیدی که نیاز به تجهیزات پیشرفته را ایجاد میکنند. این روند دوسویه امروزه کار مراکز تخصصی مخصوصاً آزمایشگاههای تجربی را به سطحی رساند که از هر دو طرف نیازها و پاسخها هر روز جدیدتر و دقیقتر میشوند.
عطف به دیدگاه فوق، با نگاهی تقریباً نسبی و متساهلانه میتوان تجهیزات یک مرکز آزمایشگاهی را به سه گروه عمومی، تخصصی و اختصاصی تقسیم کرد. این البته جدای از مواد مصرفی است که خودش نیز بستری مشابه را طی میکند بهگونهای که برخی مواد مصرفی بسیار کمیاب، با قیمتهای بسیار بالا و گاهی از تکنولوژی بسیار پیشرفته برخوردارند مثل انواع پروبهای اختصاصی در علوم ژنتیک و تحقیقات مشابه. جهت ایجاز کلام اینجا فقط به تجهیزات پاتولوژی سرمایهای اشاره میکنیم و البته از این بحث که بسیاری از تجهیزات و وسایل مثل تیغههای میکروتم امروزه بهصورت یکبارمصرف هم در دسترس هستند.
تجهیزات عمومی: این تجهیزات تقریباً اساس کار هر آزمایشگاهی را با هر نوع تعریف وظایفی تشکیل میدهند. برخی از این تجهیزات عبارتاند از:
- ظروف و لوازم پلاستیکی یکبار مصرف
- وسایل لوازم مصرفی
تجهیزات تخصصی: تجهیزات تخصصی و سرمایهای که هر چه سطح فعالیت آزمایشگاهها پیچیدهتر میشود بیشتر موردنیاز هستند و تقریباً در بیشتر آزمایشگاهها جزو نیازهای حیاتی محسوب میشوند، تجهیزاتی هستند که اختصاصاً برای کاربرد در آزمایشگاهها طراحی و تولید میشوند که برخی از آنها عبارتاند از:
- اسپکتروفتومترها
- سل کانترها
- اتوآنالایزرها
- الایزا ریدرها
- سانتریفیوژها
- شیکرها
- رفراکتومترها
- فورها
- انکوباتور
- / PH متر
- اکسیژن مترها
- رطوبتسنجها
- انواع میکروسکوپ
- فیلم فتومترها
- هیترها
- دستگاههای آب مقطر گیری
- EC مترها
- سمپلرهای ثابت و متغیر
- اتوکلاوها
- انواع هود با فیلتر هپا و ساده
- پمپهای خلأ
- تقطیرگرهای در خلأ
- فتومترها
- ……..
تجهیزات اختصاصی: این تجهیزات هستند که وجود یا عدم وجودشان تعیینکننده دقیق نوع شرح وظایف و فعالیت آزمایشگاهها را مشخص کرده و دامنه کار را در یک محدوده تخصصی و فوقتخصصی تعریف میکند. مثلاً یک آزمایشگاه هیستوپاتولوژی علاوه بر تجهیزات تخصصی و عمومی و وسایل مصرفی، نمیتواند بدون مجهز به بودن میکروتمهای مناسب، تعریف شود. این تجهیزات اگر چه تجهیزات تخصصی هستند؛ ولی برای تأمین نیازهای بسیار خاص و اختصاصاً جهت انجام پژوهشها و فعالیتهای تشخیصی بسیار خاص طراحی و تولید میشوند. البته گروه دیگری هم از تجهیزات پیشرفته فوق اختصاصی هستند که نه بهصورت تجاری بلکه مناسب برای یک آزمایشگاه یا یک پروژه فوق خاص و سفارشی تولید میشوند.
برخی تجهیزات اختصاصی آزمایشگاه هیستوپاتولوژی را میتوان در لیست زیر معرفی کرد:
- میکروتمها
میکروتم برای برش دقیق بخشهای نازک نمونههای بیولوژیکی یا مواد برای بررسی میکروسکوپی طراحی شده است و نقش مهمی در زمینههای مختلف علمی از جمله بافتشناسی، آسیبشناسی و علم مواد دارد.
- تیشو فلوت
وقتی از واژه Flotation استفاده میکنیم، منظور شناورسازی است. ابزاری که برای این شناورسازی استفاده میشود، نوعی ظرف است که به طور اختصاصی به این منظور طراحی شده و بکار گرفته میشود. این ظرفها را اصطلاحاً “حمام” هم مینامند.
- تیشو پروسسورها:
تیشو پروسسور عبارت است از یک دستگاه نسبتاً پیچیده آمادهسازی نمونههای بافت با تثبیت، رنگآمیزی، آبگیری یا کلسیم زدایی آنها برای تجزیهوتحلیل. این پردازشگرها قادرند کارایی پردازش بافت را بهبود بخشند.
- تیغهای میکروتم:
تیغههای میکروتم ابزارهایی هستند که در دستگاههای میکروتم برای تهیه برشها (slices) یا برشهای نازک (sections) نمونههای بافت برای بررسیهای میکروسکوپی مورد استفاده قرار میگیرد.
- کلد پلیتها:
کلد پلیت یا صفحه سرد، یکی از تجهیزات آزمایشگاهی است که در هیستوپاتولوژی امکان خنکسازی سریع و کارآمد قالبهای تعبیه شده و بلوکهای پارافینی را پس از جاسازی و قبل از برشدادن فراهم میکند
میکروسکوپها پاتولوژیستها را قادر میسازند ناهنجاریهایی را ببینند که نمیتوانند آنها را با چشم غیرمسلح ببینند، چه ساختارهای ظریف، تفاوتهای ظریف در رنگ و یا تعداد سلولهای خاص در یک نمونه.
- سینیهای رنگآمیزی:
سینیهای رنگآمیزی به طور خاص برای انکوباسیون و ذخیرهسازی لامهای ایمونوهیستوشیمی طراحی شدهاند. این سینیها نهتنها برای رنگآمیزی معمولی، بلکه برای آزمایشگاههای هماتولوژی، سیتولوژی و میکروبیولوژی نیز مناسب هستند.
- محلولهای پاتولوژی:
از مهمترین گامهای آمادهسازی و رنگآمیزی سلولها، تثبیت بافت، ایجاد کنتراست با افزودن رنگهای متفاوت، شستشوی نمونهها و برداشتن برخی ترکیبات و مواد به کمک محلولهای پاتولوژی است. گزیلول یا زایلول یک ترکیب شیمیایی بیرنگ است که در روند آمادهسازی نمونهها در پاتولوژی به کار میرود.
- هات پلیت
صفحه داغ (hot plate or hotplate) یک اجاقگاز رومیزی کوچک قابلحمل دارای یک یا چند منبع تغذیه الکتریکی یا مشعل گازی برای داغکردن یک صفحه فلزی است. چیزی که آنها را متفاوت میکند این است که شعلة باز تولید نمیکنند.
- رنگهای اختصاصی:
ائوزین، هماتوکسیلین و برخی رنگهای تخصصی به دلایل مختلف در آزمایشگاه هیستوپاتولوژی بکار میروند. ائوزین یک رنگ اسیدی است که در پاتولوژی، ساختارهای بازی یا اسیدوفیل سیتوپلاسم، دیواره سلولی و الیاف خارج سلولی را رنگآمیزی میکند. سمی است و باید با احتیاط استفاده شود.
البته میتوان به این لیست موارد زیر را اضافه نمود:
- گرانولهای پاتولوژی
- انواع میکروتمها
- پارافین دیسپنسر (دستگاه توزیع پارافین)
- تیشو امبدینگ (بلوکه کردن بافت)
- دستگاه رنگآمیزی بافت خطی تماماتوماتیک
- قالبهای بافت
- پارافین گرانول
- اسپری پاتوفیکس پاتولوژی (فیکساتور)
- چسب فروزن
- هولدر و گیره نگهدارنده میکروتم
- تیشوکاست
- مواد مصرفی آزمایشگاه پاتولوژی
- لام پاتولوژی
- تیغ میکروتم یکبارمصرف پاتولوژی
- هولدر تیغ یکبار مصرف
- براش سیتولوژی
- دستگاه Hplc و کروماتوگرافی و کیتهای آن
- جوهر بافت
- همزن مکانیکی
- لومینومتر/دستگاه سنجش میزان آلودگی سطوح
- هات پلیت مغناطیسی (هیتر استیرر)
- هموژنایزر
- ویسکومتر دیجیتال
- هیتر بلاک آزمایشگاهی
- دستگاه پارافین ذوب کن
در این مقاله به بررسی لوازم و تجهیزات پاتولوژی پرداختیم برای خرید این محصولات میتوانید به سایت پاتولوژی شاپ با آدرس pathologyshop.com مراجعه کنید.