آزمایش ESR برای بررسی عفونتها و التهاب بدن کاربرد دارد و با انجام آن میتوان وضعیت سلامتی بدن را مورد ارزیابی قرار داد. پزشک برای مراجعه کنندگانی که علائم مشکوکی مثل تنگی نفس، کوفتگی شدید بدن،، کاهش وزن ناگهانی، دردهای لگنی، زردی پوست یا سردردهای ناگهانی دارند، آزمایش ESR را تجویز میکند و با تفسیر جواب این آزمایش میتواند از ابتلای فرد به بیماریهایی مثل کم خونی، خشکی مفاصل و… مطمئن شود. اگر شما هم میخواهید راجع به آزمایش ESR اطلاعات بیشتری کسب کنید، در ادامه این مطلب همراه ما باشید تا راهنماییتان کنیم.
آزمایش ESR چیست
ESR در آزمایش خون یا سدیمانتاسیون، یکی از انواع آزمایشهایی است که به تشخیص انواع بیماریهای التهابی کمک میکند و میتواند در تشخیص عفونتهای باکتریایی و قارچی نقش داشته باشد. در این آزمایش، فاکتورهای شتاب و مدت زمان رسوب گلبولهای قرمز خون طی یک ساعت بررسی میشوند و نحوه بررسی میزان رسوب گلبولها نیز با استفاده از لوله آزمایشگاهی میباشد. سپس با بررسی میزان رسوب گلبولها، میتوان وجود یا عدم وجود عفونتها را تشخیص داد و هر چقدر که شتاب رسوب گلبولها بیشتر باشد، یعنی پاسخ التهابی سیستم ایمنی هم در سطح گستردهتری میباشد.
آزمایش ESR معمولاً به تنهایی تجویز نمیشود و پزشک برای بررسیهای دقیقتر، تستهای دیگری را هم تجویز میکند.
شرایط انجام آزمایش ESR
برای انجام آزمایش ESR، شرایط پیچیدهای نیاز نیست و حتی نیاز نیست ناشتا باشید اما توصیه میشود اگر داروی خاصی مصرف میکنید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید. داروهایی مثل داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی، داروهای کاهش دهنده کلسترول خون و… بر نتیجه آزمایش تاثیر میگذارند و در صورت مصرف این داروها، شاید پزشک تشخیص دهد که برای چند روز مصرف نکنید.
تفسیر آزمایش ESR
بعد از انجام آزمایش ESR و دریافت جواب آن، برای تفسیر آزمایش باید نزد دکتر متخصص خود مراجعه کنید اما بد نیست برای اطلاعات عمومی خود، نحوه تفسیر جواب آزمایش ESR را یاد بگیرید که به صورت زیر است:
- سطح نرمال: محدوده نرمال آزمایش ESR برای خانمها از 0 تا 29 و برای آقایان از 0 تا 22 است.
- اگر مقدار ESR خون زیاد باشد، احتمالاً فرد به یکی از بیماریهای التهابی مبتلاست از جمله عفونت، روماتیسم مفصلی، بیماری التهابی روده، بیماری کلیوی، سرطانها، بیماری قلبی و…
- اگر مقدار ESR خون فرد کم باشد، احتمال دارد که درگیر یکی از بیماریهای خونی باشد از جمله کم خونی سلول داسی شکل، پلی سیتمی، افزایش غیر طبیعی گلبولهای سفید خون و…
البته غیرعادی بودن جواب آزمایش ESR نیز لزوما به معنای مبتلا بودن به عفونتها و بیماری های خونی نیست زیرا بعضی از عوامل مانند پریودی، کم خونی، بارداری، مصرف برخی داروها و… بر این آزمایش تاثیر دارند.
محدوده خطرناک آزمایش ESR
جواب آزمایش ESR به صورت واحد میلیمتر در ساعت اعلام میشود و افزایش مقدار این اعداد، بدین معناست که میزان التهاب و عفونت در بدن فرد بیشتر است همچنین خانمها به نسبت آقایان، ESR بالاتری دارند.
محدوده خطرناک ESR، 100 میلیمتر در ساعت است یعنی اگر ESR بالاتر از 100 میلیمتر در ساعت باشد، این احتمال وجود دارد که فرد به بیماریهایی مثل دیابت، سرطان یا بیماریهای قلبی و عروقی مبتلا شده است. همچنین اگر مقدار ESR بالاتر از 40 میلیمتر در ساعت باشد، نشان از بیماریهای مثل کمخونی است.
بیشتر بخوانید: آزمایش عفونت های ویروسی
انواع روشهای آزمایش ESR
برای بررسی شتاب ته نشین شدن گلبولهای قرمز خون در آزمایش ESR، دو روش به کار گرفته میشوند که انتخاب یکی از این روشها بستگی به شرایط بیمار دارد.
روش Westergren
روشی کاربردی در آزمایش ESR جهت اندازهگیری سرعت ته نشین شدن گلبولهای قرمز، بدین صورت است که 200 میلیمتر خون از فرد دریافت میشود و داخل یک لوله آزمایشگاهی به نام Westergren-Katz قرار میگیرد. این لوله حدود یک ساعت و به صورت عمودی در دمای اتاق نگهداری میشود و سپس میتوان با بررسی و اندازهگیری گلبولهای قرمز رسوب شده، نتایج آزمایش را گزارش داد.
روش Wintrobe
در یک روش دیگر برای آزمایش ESR که مشابه با قبلی است، 100 میلیمتر خون از فرد دریافت میشود و داخل لوله آزمایش کوچکتری قرار میگیرد. سپس به مدت معین در دمای اتاق نگهداری میشود تا بتوان با بررسی شتاب ته نشین شدن گلبولهای قرمز، جواب آزمایش را گزارش داد.
با بروز چه علائمی نیاز به انجام آزمایش ESR است؟
آزمایش ESR معمولاً در شرایطی تجویز میشود که موارد مشکوک به التهاب و عفونت در بدن فرد دیده شود و پزشک از این آزمایش استفاده میکند تا تشخیص دقیقتری داشته باشد. علائمی که نیاز به بررسی با آزمایش ESR دارند، عبارتند از:
- درد و ورم مفاصل
- سر درد
- درد گردن و شانهها
- دردهای لگنی
- کم اشتهایی
- کاهش وزن ناگهانی
- و…
هر کدام از علائم فوق، نشان از یک التهاب یا عفونت هستند به طور مثال اگر فرد دارای درد و ورم مفاصل است، ممکن است بیماری آرتریت روماتوئید داشته باشد.
بیماریهای موثر بر افزایش ESR خون
میزان ESR خون در بعضی از بیماران، بیشتر از حالت نرمال است. این بیماریها عبارتند از:
- عفونتهای پوستی
- تب روماتیسمی
- سل
- عفونتهای قلبی
- عفونتهای استخوانی
راهکارهای درمانی ESR بالا
پزشک برای درمان ESR بالا، راهکارهای درمانی مختلفی را به بیمار توصیه میکند و انتخاب یکی از این راهکارهای درمانی با توجه به شرایط بیمار میباشد. از جمله آنکه:
- ورزش منظم میتواند تاثیرات مثبتی بر کاهش تدریجی ESR داشته باشد.
- پیروی از رژیم غذایی سالم و تغذیه مناسب باعث کاهش سطح ESR میشود.
- کاهش وزن برای کسانی که اضافه وزن دارند، راهکار درمانی موثری است.
- مصرف انواع مکملها و ویتامینها مانند ویتامین C، اسیدهای چرب امگا 3، کورکومین و… به تعادل ESR خون کمک میکنند
داروهای موثر بر نتیجه آزمایش ESR
مصرف بعضی داروها باعث تاثیرگذاری بر جواب آزمایش ESR میشود و به همین دلیل است که توصیه میشود در صورت مصرف داروهای خاص، به پزشک اطلاع دهید. این داروها عبارتند از:
- داروهای پروپوفول و تیوپنتال که باعث کاهش سطح ESR میشوند.
- داروهای استاتین، داروهای ضد التهاب و عفونت که سطح ESR را کاهش میدهند. این داروها شامل توسیلیزوماب (Tocilizumab)، لوامیزول (Levamisole)، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) و کورتیزون هستند.
- علت پایین بودن ESR در آزمایش خون میتواند به دلیل نارسایی احتقانی قلب باشد.
- بیماری پلی سیتمی که یکی از اختلالات مغز استخوان است، باعث کاهش سطح ESR خون میشود.
- آنمی سلولهای داسی شکل موجب کاهش ESR در آزمایش خون میشود.
اقدامات پس از انجام آزمایش ESR
پزشک پس از انجام آزمایش ESR، احتمالاً آزمایشهای تشخیصی دیگری را هم برای شما تجویز میکند تا بتواند بیماری را به طور دقیقتر شناسایی نماید. این اقدامات به شرح زیر هستند:
- ابتدا آزمایش ESR دوباره انجام میشود تا از جواب درست آن اطمینان حاصل شود.
- اگر فرد دارای یک بیماری زمینهای مثل دیابت است، در طول دوره درمان خود یکبار دیگر آزمایش ESR را انجام میدهد تا اثربخشی داروهایی که مصرف میکند، بررسی شود.
- اگر عامل بالا رفتن ESR در آزمایش خون، التهاب باشد، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی یا داروهای ضد التهابی کورتیکو استروئیدی تجویز میشوند و انتخاب یکی از این داروها بستگی به وضعیت بیمار دارد.
- اگر علت بالا رفتن ESR در آزمایش خون، عفونت باشد، پزشک معمولاً آنتی بیوتیک تجویز میکند تا عفونت درمان شود.
چه آزمایشهایی معمولاً همراه با ESR انجام میشوند؟
پزشکان معمولاً برای تشخیص دقیقتر بیماریها در کنار آزمایش ESR، تستهای دیگری را هم درخواست میکنند. یکی از رایجترین آزمایشهایی که به همراه ESR تجویز میشود، آزمایش CRP (پروتئین واکنشگر C) است. این تست به بررسی التهابها و عفونتها کمک میکند و در مقایسه با ESR، سریعتر و دقیقتر میتواند تغییرات التهابی را نشان دهد. همچنین تست CBC (شمارش کامل سلولهای خونی) اغلب در کنار ESR تجویز میشود تا پزشک اطلاعات کاملی درباره وضعیت کلی خون بیمار دریافت کند.
در برخی شرایط خاص، پزشک تستهایی مانند آزمایش ANA (برای بررسی بیماریهای خودایمنی)، آزمایش RF (برای تشخیص روماتیسم مفصلی)، و تست CMP (پانل متابولیک جامع) را نیز به لیست اضافه میکند. هر کدام از این آزمایشها نقش مهمی در تشخیص دقیق علت التهاب یا عفونت بدن دارند.
علاوه بر اینها، در شرایطی که پزشک احتمال عفونت باکتریایی شدید را بدهد، آزمایش کشت خون نیز تجویز میشود. این تست برای شناسایی دقیق نوع باکتری و تجویز آنتیبیوتیک مناسب بسیار ضروری است.
یک مثال ملموس این است که طبق تحقیقات، در بیش از ۷۰٪ از مواردی که ESR بالاتر از ۵۰ میلیمتر در ساعت گزارش میشود، نتایج CRP نیز مثبت است و نشاندهنده التهاب فعال در بدن است. بنابراین، انجام این آزمایشها به صورت همزمان، پزشک را در تشخیص و درمان موثرتر بیماریها یاری میدهد.
آزمایشگاه نارون با تجهیزات پیشرفته و کادری مجرب آماده ارائه خدمات تخصصی آزمایشگاهی از جمله ESR، CRP و CBC به صورت حضوری یا در منزل است. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره خدمات آزمایشگاهی و چاپ جواب آزمایشهایتان، میتوانید به سایت آزمایشگاه نارون مراجعه کنید یا با کارشناسان ما تماس بگیرید.
انجام آزمایش ESR در آزمایشگاه نارون
اگر پزشک برای شما آزمایش ESR را تجویز کرده است، میتوانید با مراجعه به آزمایشگاه نارون و با استفاده از جدیدترین تجهیزات، تست را انجام دهید. این آزمایشگاه علاوه بر خدمات حضوری، خدمات آزمایش در منزل را هم ارائه میکند و برای خیلی از شما که وقت یا امکان مراجعه حضوری ندارید، استفاده از خدمات تست در منزل بهترین انتخاب است. در صورت تمایل به دریافت خدمات از آزمایشگاه نارون، لطفاً تماس بگیرید تا توسط کارشناسان راهنمایی شوید.