بیماری پارکینسون، نوعی بیماری شایع عصبی است که سیستم عصبی مرکزی را درگیر میکند. این بیماری، تشخیص سخت و پیچیدهای دارد و تشخیص دقیق آن با آزمایشهایی مثل آزمایش خون یا آزمایشهای غربالگری خاص، ممکن نیست. ارزیابی بیماری پارکینسون به صورت بالینی انجام میگیرد یعنی پزشک با بررسی علائم و سوابق پزشکی بیمار، وجود این بیماری عصبی را در او تشخیص میدهد. اگر پزشک احتمال دهد که فرد مبتلا به پارکینسون است، او را به یک دکتر متخصص مغز و اعصاب که تخصص لازم در زمینه اختلالات حرکتی عصبی دارد، معرفی خواهد کرد تا بررسیهای دقیق تر انجام گیرد. کسانی که مبتلا به بیماری پارکینسون هستند، شاید در مراحل اولیه نتوان بیماری آنها را تشخیص داد چرا که علائم بسیار خفیفی نشان داده میشود همچنین علائم اولیه پارکینسون با علائم پیری هم مشابه است اما با انجام یکسری آزمایشها و اسکنها، میتوان بیماری را ارزیابی کرد. در این مطلب میخواهیم درباره تشخیص بیماری پارکینسون با آزمایش خون، توضیحاتی را ارائه کنیم. لطفا برای کسب اطلاعات، در ادامه مطلب همراه ما باشید.
بیماری پارکینسون چیست؟
پارکینسون نوعی اختلال حرکتی محسوب میشود که منشاء آن مشخص نیست اما در صورت پیشرفت بیماری و عدم درمان، فرد علائمی مثل لرزش، سفتی اندام، مشکلات هماهنگی و تعادل اعضاء و… را نشان میدهد که با گذشت زمان، شدیدتر هم میشوند. در این بیماری، سلولهای تولید کننده دوپامین در مغز کمتر میشوند و با کمتر شدن دوپامین که نوعی ماده شیمیایی تنظیم کننده حرکت است، فرد دچار مشکلات حرکتی میشود.
آیا تشخیص بیماری پارکینسون با آزمایش خون ممکن است؟
تشخیص بیماری پارکینسون با آزمایش خون، به طور دقیق ممکن نیست. در واقع، هیچ نوع آزمایش خون، اسکن مغز و دیگر تستهای دقیقی برای تشخیص این بیماری وجود ندارند و فقط با آزمایشات کلینیکی و معاینات بالینی میتوان بیماری را مورد ارزیابی قرار داد. پزشک با توجه به تاریخچه پزشکی، بررسی علائم و نشانههای بیمار، معاینات فیزیکی و عصبی، بیماری را تشخیص میدهد همچنین ممکن است در این فرایند، از آزمایشهایی مثل سیتیاسکن (CT scan)، امآرآی (MRI) یا اسکن حملکننده دوپامین (DAT) کمک بگیرد اما این آزمایشها برای تایید ابتلا به پارکینسون کاربرند ندارند و فقط میتوانند در رد کردن سایر شرایط و بیماریها، موثر باشند.
البته در ارتباط با تشخیص بیماری پارکینسون با آزمایش خون نیز مطالعات جدیدی انجام شده است. در یک مطالعه جدید، یک پروتئین موجود در خون به اسم neurofilament (NFL) مورد ارزیابی قرار گرفته است. این پروتئین، قسمتی از سلولهای عصبی است که در صورت مرگ سلولی، آزاد میشود. مطالعات به اثبات رساندهاند که مبتلایان به مشکلات حرکتی شبیه به پارکینسون، میزان NFL بالایی در مایع نخاعی خود دارند. برای تشخیص میزان NFL در مایع نخاعی، نیاز به کشیدن مایع نخاعی و آزمایش بر روی آن است که تست دردناکی هم میباشد. اما در شیوه جدیدی که بر روی آن تحقیق شده است، محققان میتوانند با انجام تست ultrasensitive، میزان NFL خون را مورد ارزیابی قرار دهند. در این تست، حدود 500 نفر از کشورهای سوئد و انگلیس به عنوان نمونه انتخاب شدند و مورد آزمایش قرار گرفتند.
افراد در معرض بیماری پارکینسون
- آقایان در مقایسه با خانمها، 1.5 برابر بیشتر به بیماری پارکینسون مبتلا میشوند.
- افراد سفید پوست در مقایسه با افراد سیاه پوست یا آسیایی، بیشتر مبتلا به بیماری پارکینسون میشوند.
- این بیماری معمولا در بازه سنی 50 تا 60 سالگی فرد را درگیر میکند.
- کسانی که از اعضای نزدیک خانوادهشان به پارکینسون مبتلاست، در معرض ابتلا به بیماری هستند.
- آسیب وارد شدن به سر نیز فرد را در معرض ابتلا به پارکینسون قرار میدهد.
علت بیماری پارکینسون
بیماری پارکینسون در اثر اختلالات مغزی رخ میدهد. نورونهای مغز، وظیفه تولید دوپامین را بر عهده دارند تا انتقال پیام از مغز به اندامها انجام بگیرد. زمانی که نورونهای مغز ضعیف شوند، دوپامین کمتری تولید میشود و فرد مبتلا، علائم بیماری را نشان میدهد. علت بیماری پارکینسون، عوامل مختلفی میباشد از جمله آنکه:
- از علتهای اصلی ابتلا به بیماری پارکینسون، ژنتیک است یعنی به صورت ارثی منتقل میشود.
- عوامل محیطی نیز در ابتلا به پارکینسون بیتاثیر نیستند مثل وجود بعضی سمها در محیط زندگی و کاری.
روشهای درمان بیماری پارکینسون
روش درمان بیماری پارکینسون با توجه به زمان تشخیص بیماری، شدت بیماری و سن بیمار، مشخص میشود. این روشها، عبارتند از:
مصرف داروهایی مثل لوودوپا
پزشک ممکن است برای شخص بیمار، مصرف داروهایی مثل لوودوپا را تجویز کند. این داروها میتوانند سطح دوپامین مغز را افزایش دهند اما استفاده طولانی مدت از لوودوپا باعث عوارض جانبی میشود اما در حدود 75 درصد بیماران، اثربخشی دارد. پزشک معمولا مصرف لوودوپا را همراه با کاربیدوپا تجویز میکند، کاربیدوپا باعث تاخیر در تخریب لوودوپا میشود.
آگونیستهای دوپامین
روش دیگر برای درمان بیماری پارکینسون، مصرف داروهایی است که اثری مشابه با دوپامین دارند مثل آگونیستهای دوپامین. این شیوه درمانی برای بیمارانی که جوانتر هستند، تجویز میشود تا شروع مصرف داروی لوودوپا در آنها با تاخیر باشد. داروهای آگونیستهای دوپامین به شرح بروموکریپتین (Bromocriptine)، پرامی پکسول (Pramipexole) و روپینیرول (Ropinirole) میباشند.
مصرف داروهای مسدود کننده متابولیسم دوپامین
داروهای مسدود کننده متابولیسم دوپامین نیز برای افراد مبتلا به پارکینسون تجویز میشود. با مصرف این داروها، از تجزیه دوپامینها جلوگیری میشود و به میزان بیشتری در مغز باقی میمانند. معمولا برای کسانی که بیماری آنها در مراحل اولیه تشخیص داده شده است، این دارو تجویز میشود.
آنتیکولینرژیکها
آنتیکولینرژیکها با هدف مسدود سازی سیستم عصبی پاراسمپاتیک، تجویز میشوند و با مصرف این دارو توسط بیمار، سفتی عضلات او کمتر میشود. از جمله آنتیکولینرژیکها شامل بنزتروپین (Benztropine) و تریهگزيفنيديل (Trihexyphenidyl) میباشند.
جراحی پارکینسون
در صورتی که استفاده از روشهای دارو درمانی و تغییر سبک زندگی برای بیمار جوابگو نباشد، روش جراحی پارکینسون انتخاب میشود. جراحیهای پارکینسون به شرح زیر هستند:
- درمان با پمپ: در این روش جراحی، یک پمپ نزدیک روده کوچک قرار میگیرد و داروهای لوودوپا و کاربیدوپا از طریق این پمپ وارد بدن میشوند.
- تحریک عمقی مغز: برای تحریک عمقی مغز، الکترودهایی در نواحی خاص مغز کاشت میشوند. با تولید و ارسال پالسهای الکتریکی توسط دستگاه تحریک کننده عصبی، علائم بیماری کمتر خواهند شد.
درمان پارکینسون با ورزش
متخصصان برای بیماران پارکینسون، ورزش یوگا را توصیه میکنند. این ورزش به تقویت ماهیچهها، افزایش تحرک و تقویت انعطاف پذیری کمک میکند و میتواند علائمی مثل لرزش در اندامهای بیمار را به حداقل برساند.
انجام آزمایش خون در آزمایشگاه نارون
اگر خود یا اعضای خانوادهتان مشکوک به پارکینسون هستید، توصیه میشود هر چه سریعتر نزد دکتر متخصص مراجعه کنید تا با تشخیص فوری بیماری، بتوان آن را کنترل کرد. ممکن است پزشک برای شما آزمایش خون تجویز کند که در این صورت میتوانید جهت انجام آزمایش خون، به آزمایشگاه نارون مراجعه نمایید. این آزمایشگاه، جدیدترین دستگاه و تجهیزات آزمایشگاهی را در اختیار دارد و میتواند آزمایش شما را با سرعت و دقت بالا انجام دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و رزرو وقت آزمایش، لطفا تماس بگیرید.