لوسمی یکی از انواع سرطان خون است که در اثر تغییر و جهش در DNA سلولهای خونی ایجاد میشود. در بدن فرد مبتلا به لوسمی، رشد سلولهای خونی بیش از حد است و تعداد آنها از کنترل خارج شده است. در حالت پیشرفته این بیماری، میزان پلاکتهای خون به سرعت کاهش مییابد و عملکرد اندامهای مختلف بدن مانند ریهها نیز مختل خواهد شد. حدود 8 درصد از وزن بدن تمام افراد را خون آنها تشکیل میدهد و نقشی بسیار مهم برای تمام ارگانها دارد. با وجود خون در بدن است که مواد مفید و مغذی، هورمون، آنتی بادیها و… به تمام ارگانهای بدن میرسند اما اگر سلولهای خونی از حالت طبیعی خود خارج شوند به طوری که رشد و تکثیر بیش از حدی داشته باشند، سلولها قادر به انجام کارهای عادی خود نخواهند شد و خون هم نمیتواند با عفونتها مبارزه کند. برای آشنایی بیشتر با سرطان خون (لوسمی)، لطفا ادامه این مطلب را دنبال کنید.
سرطان خون (لوسمی) چیست
لوسمی نوعی از سرطان خون است که بافت خونساز بدن یعنی مغز استخوان و دستگاه لنفاوی را تحت تاثیر قرار میدهد. لوسمی از واژهای یونانی به نام لوکمیا برگرفته شده است که به معنای خون سفید است. با توجه به این تعریف، بیماری لوسمی معمولا در سلولهای سفید یا همان گلبولهای سفید، آغاز میشود. گلبولهای سفید موجود در خون، در شرایط عادی با بیماریها و عفونتها مبارزه میکنند و برای از بین بردن عوامل بیماریزا، تکثیر مییابند اما زمانی که فرد به بیماری لوسمی مبتلاست، برنامهریزی گلبولهای سفید خون به هم میریزد.
در سرطان خون لوسمی، میزان تولید گلبولهای سفید به صورت غیرعادی افزایش مییابد و زمانی که تعداد آنها زیاد میشود، نمیتوانند وظیفه خود را به شکل درست انجام دهند. سلولهای لوسمی هم باعث اختلال در تولید سلولهای خونی تولید شده از سوی مغز استخوان میشوند و انباشته شدن آنها موجب اختلال در کارکرد اندامهایی مانند کبد، مغز، غدد لنفاوی، طحال و… خواهد شد.
علت ایجاد لوسمی
حتما برای شما مهم است که بدانید علت ایجاد بیماری لوسمی چیست؟ در پاسخ به این سوال باید نگاهی به DNA داشته باشیم. هر یک از سلولهای موجود در بدن دارای DNA هستند که ساختاری رشتهای داشته و فعالیتهای بدن مثل رشد، نحوه رفتار و… را کنترل میکند. هر بخش از زنجیر DNA را ژن مینامند و ژنها نیز داخل کروموزومهای سلولی قرار گرفتهاند.
در مغز استخوان نیز تعداد زیادی سلولهای بنیادی وجود دارند که سلولهای خونی را میسازند. اگر ژنهای موجود در سلولهای بنیادی دچار جهش شوند، در تولید سلولهای خونی اختلال ایجاد خواهد شد و بدین ترتیب، سرطان خون ایجاد میشود. بنابراین میتوان گفت که سرطان خون در اثر جهشهای DNA در سلولهای خونی و تکثیر غیرعادی سلولهای خونی، ایجاد میشود. البته موارد زیر هم در ابتلای فرد به لوسمی، تاثیرگذار هستند:
- جنسیت
- سابقه فامیلی ابتلا به سرطان
- دائما در معرض اشعه یا مواد شیمیایی بودن
- مبتلا بودن فرد به بعضی از بیماریهای ویروسی و عفونتها
انواع لوسمی
بیماری لوسمی با توجه به ویژگیهایی که دارد، شامل چند دسته است. پزشک با در نظر گرفتن نوع سلولهای درگیر و همچنین توجه به سرعت رشد بیماری، نوع بیماری را تعیین میکند. طبقه بندی لوسمیها به شرح زیر میباشد:
طبقهبندی بر اساس سرعت پیشرفت سرطان خون
سرطان خون بر اساس پیشرفت بیماری شامل دو نوع حاد و مزمن است. در بعضی از لوسمیهای مزمن، سلولهای زیادی تولید میگردند اما در بعضی از لوسمیها، سلولهای کمتری تولید میشوند اما فقط سلولهای خونی بالغ تر درگیر میشوند. در سرطان خون مزمن، سلولهای خونی با سرعت کمتری تکثیر مییابند و فرد مبتلا ممکن است تا سالها هیچ علائمی نشان ندهد.
در سرطان خون حاد، سلولهای خونی به سرعت تکثیر میشوند و فرد سریعا علائم را نشان میدهد. این نوع سرطان باید فورا درمان شود.
دسته بندی بر اساس نوع گلبولهای سفید خون
لوسمی بر اساس نوع گلبولهای سفید خون نیز در چند دسته به شرح سرطان خون لنفوسیتی و سرطان خون میلوئیدی قرار می گیرد. در سرطان خون لنفوسیتی، سلولهای لنفاوی درگیر میشوند و با درگیر شدن بافت لنفاوی، سیستم ایمنی بدن ضعیف میشود. اما در سرطان خون میلوئیدی، سلولهای میلوئید تحت تاثیر هستند. سلولهای میلوئید در ایجاد گلبولهای قرمز، گلبولهای سفید و سلولهای تولید کننده پلاکت، نقش دارند پس درگیر شدن آنها باعث اختلال در تولید این سلولها خواهد شد.
گروه سنی مبتلایان به لوسمی، به شرح زیرند:
- سرطان خون لنفوسیتی حاد، در کودکان رایجتر است اما ممکن است بزرگسالان نیز درگیر آن شوند.
- سرطان خون میلوژن حاد عمدتا بزرگسالان را درگیر میکند.
- سرطان خون لنفوسیتی مزمن، بزرگسالان را مبتلا میکند و معمولا تا چند سال هم نیاز به درمان ندارد.
- سرطان خون میلوژن مزمن (CML) نیز بزرگسالان را درگیر میکند.
تشخیص سرطان خون
برای تشخیص نوع سرطان خون، باید آزمایشاتی انجام شود و پزشک با بررسی علائم سرطان خون، تشخیص میدهد. آزمایشات تشخیصی لوسمی عبارتند از:
آزمایش خون
ابتدا فرد باید آزمایش شمارش کامل خون انجام دهد. در این آزمایش، تعداد سلولهای خونی مختلف بررسی میشود و هدف از آزمایش، تشخیص سلولهای خونی غیر معمول یا نابالغ است.
تصویربرداری
برای بررسی علائم سرطان خون، تصویری برداری هم انجام میشود مانند CT، MRI و PET.
نمونهبرداری از بافت مغز استخوان یا غدد لنفاوی
آزمایش مهم دیگر برای تشخیص لوسمی، نمونهبرداری از بافت مغز استخوان یا غدد لنفاوی است. پزشک برای تشخیص نوع سرطان خون و شدت آن، از ارگانهایی مثل کبد، طحال یا مغز استخوان لگن، نمونهبرداری انجام میدهد.
درمان سرطان خون
نحوه درمان لوسمی با توجه به میزان پیشرفت آن و وضعیت سلامتی فرد است. اگر فرد به سرطان مزمن مبتلا باشد، میتواند درمان را پیوسته انجام دهد اما در صورت مبتلا بودن به سرطان حاد، باید فورا درمان آغاز شود. برای درمان این بیماری، روشهای زیر انتخاب میشوند:
رادیوتراپی
برای رادیوتراپی سرطان خون، از اشعه ایکس با فرکانس بالا استفاده میشود. اشعه ایکس میتواند ضمن از بین بردن سلولهای سرطانی، از رشد آنها نیز جلوگیری کند.
درمان بیولوژیک
یک روش درمانی سرطان خون، درمان بیولوژیک است. در این شیوه درمانی، سلولهای سرطانی در بخشهای مختلف بدن جستجو شده و به آنها حمله میشود. داروهایی مثل اینترلوکینها و اینترفرون برای ایمنی درمانی استفاده میشوند.
شیمی درمانی یا کموتراپی
برای شیمی درمانی، از داروهایی استفاده میشود که سلولهای سرطانی موجود در خون و مغز استخوان را نابود میکنند. دارو به روشهای مختلفی مثل تزریق به ورید یا عضلات، به شکل قرص یا تزریق به مایع اطراف نخاع، به بدن بیمار انتقال داده میشود.
پیوند سلولهای بنیادی
برای بعضی از مبتلایان به لوسمی، پیوند سلولهای بنیادی انجام میگیرد. طی این اقدام درمانی، سلولهای لوسمی مغز استخوان با سلولهای جدید خون ساز جایگزین میشوند.
جراحی
در بیمارانی که طحال آنها پر از سلولهای سرطانی باشد، جراحی انجام میگیرد. عمل جراحی تحت عنوان اسپلنکتومی شناخته میشود.
زمان مراجعه به پزشک
فرد در صورت مشاهده یکسری علائم مشکوک باید سریعا نزدیک پزشک متخصص مراجعه کند. بعضی از علائم سرطان خون به شرح زیر هستند:
- کبودی و خونریزی بدون علت
- مبتلا شدن به عفونتها به دفعات متعدد
- تب
- تعریق زیاد در طول شب
- کاهش وزن ناگهانی
- و…
مراجعه به آزمایشگاه نارون برای انجام آزمایش خون
اگر پزشک برای شما آزمایش خون تجویز کرده است، حتما باید به آزمایشگاهی مجهز مراجعه کنید تا آزمایش با نهایت دقت انجام گیرد. آزمایشگاه پاتوبیولوژی نارون با مجهز بودن به جدیدترین دستگاهها، در خدمت شماست. میتوانید برای اطلاع از ابتلا یا عدم ابتلا به سرطان خون، تشخیص نوع سرطان و میزان پیشرفت آن، به این آزمایشگاه مراجعه کنید و آزمایش سرطان را انجام دهید.
